(Re)gifted VI – LEER

The Evangelical Stream – The Magi

20 November 2016 Aanddiens

Foster calls the evangelical tradition the Word-centered life, and the Magi (wise men) stand out as biblical proponents of this stream for good reason.  Kom ons lees die verhaal van die wyse manne, die sterrekenners as ‘n verduideliking van ‘n Woord-gesentreerde lewe.

Matteus 2:1-12

1 Jesus is in Betlehem in Judea gebore tydens die regering van koning Herodes. Na Jesus se geboorte het daar sterrekykers uit die ooste in Jerusalem aangekom 2 en gevra: “Waar is Hy wat as koning van die Jode gebore is? Ons het sy ster sien opkom en ons het gekom om aan Hom hulde te bewys.” 3 Toe koning Herodes hiervan hoor, was hy, en die hele Jerusalem saam met hom, hewig ontsteld. 4 Hy het toe die priesterhoofde en die skrifgeleerdes van die volk bymekaar geroep en hulle uitgevra oor waar die Christus gebore sou word. 5 Hulle het hom geantwoord: “In Betlehem in Judea, want so is dit deur ‘n profeet geskrywe: 6 “En jy, Betlehem, gebied van Juda,jy is beslis nie die kleinste onder die leiers van Juda nie.Uit jou sal ‘n leier voortkom wat vir my volk Israel ‘n herder sal wees.” 7 Daarna het Herodes die sterrekykers in die geheim ontbied en noukeurig by hulle vasgestel wanneer die ster verskyn het. 8 Hy het hulle na Betlehem toe gestuur met die woorde: “Gaan doen noukeurig ondersoek na die Kindjie, en as julle Hom kry, laat my weet, sodat ek ook aan Hom hulde kan gaan bewys.” 9 Nadat hulle die koning aangehoor het, het hulle vertrek; en kyk, die ster wat hulle sien opkom het, het hulle gelei totdat dit gaan staan het bo die plek waar die Kindjie was. 10 Toe hulle die ster sien, was hulle baie bly. 11 Hulle het in die huis ingegaan en die Kindjie saam met Maria, sy moeder, gesien, en hulle het gekniel en aan Hom hulde bewys. Daarna het hulle hulle reissakke oopgemaak en vir Hom geskenke uitgehaal: goud, wierook en mirre. 12 En omdat God hulle in ‘n droom gewaarsku het om nie na Herodes toe terug te gaan nie, het hulle met ‘n ander pad na hulle land toe teruggegaan.

Preek

Ek wil begin deur te gesels oor die Bybel as die Woord van God.  Want, dit is só belangrik om na die Bybel as die Woord van God te luister.  Anders is dit net ‘n gewone boek vir jou, een wat vir jou min geestelike waarde sal hê.  En kan jy nie ‘n Woord-gesentreerde lewe leef nie.

Maar, wat is die Woord van God?  Wat bedoel ons as ons na die Bybel as die Woord van God verwys?

Theologians often break the concept of the Word of God into three categories: the Word of creation, Scripture, and Jesus Christ. All three come into play in Matthew’s record of the Magi’s visit to Jesus.

God se Woord in die skepping

The first is the Word of creation: The star initially leads the Magi from their homeland to Jerusalem. God communicates to these early astronomers by means of general revelation in the created order. Creation is a Word from God. It “says” something, as Psalm 19 affirms. In their study of creation, the Magi received revelation from God and responded to it.

Ons sien dit duidelik in die verhaal.

Op een of ander manier lei die sterrekenners af uit die ster wat hulle in die ooste sien dat daar ‘n Koning gebore is wat van groot betekenis sou wees.  In die skepping sien hulle tekens van God se teenwoordigheid.  Die skepping is soos ‘n groot boek wat ons God se algemene openbaring kan noem.  Deur nougeset die tekens in die hemel dop te hou, maak hulle afleidings wat hulle tot in Jerusalem bring.

Maar, daar haak hulle vas.  Hulle weet nie waar die ster hulle gaan bring nie.  Hulle kan nie genoeg uit die algemene openbaring aflei om hulle by die doel van hulle besoek te bring nie.  Hulle wil die Koning van die Jode ontmoet, maar die algemene openbaring is nie genoeg om hulle daarby uit te bring nie.

God se Woord in die Bybel

God’s revelation in creation says only so much. A greater voice is needed if people are to understand more about who God is. This is where Scripture comes in. Once in Jerusalem, the Magi hear the prophecy of Micah, which indicates more precisely where the birth of Jesus would take place.

Die priesterhoofde en die skrifgeleerdes kon dus help, want hulle het die besondere openbaring van God gehad, die OT, en kon uit hulle nougesette lees van die Bybel, die geskrewe Woord van God, die sterrekenners help.  Hulle haal daarom uit een van die kleiner profete, Miga, uit hoofstuk 5 aan: “En jy, Betlehem, gebied van Juda, jy is beslis nie die kleinste onder die leiers van Juda nie.Uit jou sal ‘n leier voortkom wat vir my volk Israel ‘n herder sal wees.”

Hulle maak dus die korrekte afleiding oor die plek van die geboorte uit die Bybel wat die sterrekenners help om twee en twee bymekaar te sit en hulle algemene kennis met die besondere openbaring, God se geskrewe Woord, te verbind.

God se Woord in Jesus

Maar, en dit is belangrik.  Daarmee was die proses van luister na God se Woord nog nie afgehandel of voltooi nie.  Hulle moes die pad stap wat hulle eers in die skepping raakgesien het, wat helder belig is deur die Bybel, totdat hulle by die krip in Bethlehem die derde weergawe van God se Woord ontdek en ontmoet het, die Here Jesus Christus.

God’s revelation culminates in the fullest appearance of the Word—the Word made flesh. This is the final destination for the Magi, and they appropriately worship Jesus, pouring ut their gifts before him. In his poem “For the Time Being,” W. H. Auden has the Magi saying, “Oh, here and now our endless journey stops,” as they kneel before the Christ.

Die Woord van God in die skepping, en die Woord van God in die Bybel, lei ons dus na die hart van God se boodskap aan ons, na die Here Jesus Christus as die Woord van God.

So, al drie gestaltes van God se Woord is belangrik en kan met reg die Woord van God genoem word.

Hierdie gedagtes word geëegoo in ons Nederlandse Geloofsbelydenis wat sê dat ons God ken deur twee middele, twee boeke, soos dit baie keer verwoord word:

“Ten eerste deur middel van die skepping, onderhouding en regering van die hele wêreld. Dit is immers voor ons oë soos ‘n mooi boek waarin alle skepsels, groot en klein, die letters is wat ons die onsigbare dinge van God, naamlik sy ewige krag en goddelikheid, duidelik laat sien, soos die apostel Paulus sê (Rom. 1:20).”

En die NGB voeg by:

“Al die dinge is genoegsaam om die mense te oortuig en hulle alle verontskuldiging te ontneem.”

Die doel van die algemene openbaring is om ons vanuit ons besef van ons behoefte aan die verlossing van ons sonde na die Verlosser, Jesus Christus te neem.

In English (The Belgic Confession):

“We know him by two means; first, by the creation, preservation and government of the universe; which is before our eyes as a most elegant book, wherein all creatures, great and small, are as so many characters leading us to contemplate the invisible things of God, namely His power and divinity, as the apostle Paul says, Rom. 1:20. All which things are sufficient to convince men, and leave them without excuse.”

Dan vervolg die NGB:

“Ten tweede maak Hy Hom deur sy heilige en Goddelike Woord nog duideliker en meer volkome aan ons bekend, en wel so veel as wat vir ons in hierdie lewe nodig is tot sy eer en tot die saligheid van hulle wat aan Hom behoort.”

In English (The Belgic Confession):

 “Secondly, he makes himself more clearly fully known to us by his holy and divine Word, that is to say, as far as is necessary for us to know in this life, to his glory and our salvation.”

Die doel van die Woord van God is ewenees om God se wil só duidelik en só volkome aan ons bekend te maak, dat ons die saligheid wat daar in Jesus Christus is, sal omarm en daaruit begin lewe.  En die Bybel, die Woord van God, is daarin die sleutel, die stem van God wat ons die besondere openbaring noem.

Die bekendstelling van Jesus as die Woord van God word dus gedra deur hierdie twee gestaltes van God se Woord in die skepping en die Bybel.  Dit is soos twee boeke van God wat die finale Woord van God, die Here Jesus Christus, aan ons bekendstel.

Progressie

The progress in this pattern is obvious: the Word of creation brings us to the Word of Scripture, which in turn brings us to the Word of Jesus Christ. The glory of creation and the truth of Scripture are designed to bring us where the Magi went: to Jesus, the greatest revelation of God, and the rightful recipient of the worship of the nations.

Al drie openbarings van God se Woord is belangrik, maar daar is ‘n progressie.

• Die algemene openbaring is ‘n wonderlike kykie in die hart en bedoelinge van God. Maar, sonder die besondere openbaring kan jy die algemene openbaring se boodskap nie volledig ontvang nie.
• Die besondere openbaring is ‘n biblioteek van woorde, beelde, voorbeelde, verhale, wysheid, leringe wat God se wil op ‘n onvergelyklike manier na jou toe bring. Maar, sonder Jesus kan jy die besondere openbaring nie volledig ontvang nie.

Hoekom?  Want die algemene openbaring vind die kern van sy boodskap in die onvergelyklike persoon van Jesus Christus.  Hy is die hart van die hart, die spil waarom alles draai.  Net so is dit waar van die besondere openbaring.  Die hele Skrif draai om die openbaring van Jesus Christus.

Soos Augustinus een keer dit opgesom het:

“Jesus Christ latent in the Old and patent in the New.”

Jesus borrel as’t ware net onder die oppervlak van die OT.  Soms wil dit voorkoms asof Hy in ‘n pre-eksistente gestalte, die gestalte van Jahwe na vore kom, soos ‘n mens wil-wil raaksien in Jahwe se gesprek in die gedaante van ‘n man met Abraham.  Soms lyk dit asof Jesus die deurlugte Jahwe is wie se teenwoordigheid die hele tempel vul soos die keer by Jesaja.  Maar, dit is altyd ‘n geheimenis, misterieus, soos ‘n de ja vu.  Is dit nou so, of is dit nie?

Maar in die NT is Jesus soos ‘n helder lig wat skyn waarin jy agterkom Hy tree inderdaad op in die NT as die Jahwe van die OT.  Hy word kurios genoem, Here, presies wat Jahwe se naam in die OT beteken, Here.  En in Jesus sien ons sy genade en waarheid, sien ons sy wonderwerkende krag, sien ons ook sy weerlose dienende gestalte, sien ons Hom selfs in die gestalte van die Koning aan die kruis.

Maar, soos Johannes sê, die duisternis kon dié lig van God se Woord in Jesus nie uitdoof nie, want ná sy opstanding skyn Hy regdeur die wêreld as die patent, die patroon, die sjabloon van God se wil vir die lewe.

Jesus is as kurios, as Woord van God, latent en patent, in OT en NT, misterieus en majestueus.

Ons ken die Here Jesus Christus die beste uit die Bybel

Maar, en dit is ongelooflik belangrik, dié Jesus leer jy net op een plek op die beste manier ken.  Die algemene openbaring in die skepping is wonderlik, esteties, omvangryk, uitdagend, inspirerend.  Maar, ons verstaan die woorde daarvan net te maklik verkeerd, maak die verkeerde afleidings, val daarby vas, maak daarvan ‘n afgod soos Romeine 1 sê, eerder as om deur te druk en by die realiteit van die Here Jesus Christus uit te kom, soos die Bybel daarvan praat.

Die openbaring van die Here Jesus Christus in die stal in Bethlehem is wel die punt waar die Godsbewussyn ons wêreld op ‘n onvergelyklike manier verander het, soos ons by die wyse manne leer.  En ‘n mens kan verder dink aan sy bediening, lyding, kruisdood, opstanding en hemelvaart.  Dit is die hart van die openbaring wat God ons van ons Verlosser gegee het.

Maar, uiteindelik ken ons Jesus ook net weer deur die Skrifte soos die Heilige Gees in die gemeenskap van gelowiges Hom aan ons bekendstel.  Ons het nie ‘n beter toegang tot Jesus anders as deur die Bybel nie.

Jy kan drome van Jesus ontvang, soos baie Moslems dit in vervolgde lande kry.  En sulke drome kom nogal wyd voor.  Maar om Jesus te leer ken en dien het jy die Bybel nodig, die konkrete geskrewe Woord van God.

Talle kere hoor ons by ons sendelinge dat Moslems in dié drome ‘n opdrag kry om ‘n blou boek te gaan soek.  Die Here Jesus wat aan hulle verskyn, lei hulle na ‘n blou boek.  En – it just so happens – dat daar ‘n blou uitgawe van die Bybel in van die vervolgde lande is wat hulle dan soek en deurlees en uiteindelik die stap neem om die Here Jesus in hulle lewe te ontvang.

Wat beteken dat die geskrewe Woord van God die ontsluiting, die ontknoping, die gesaghebbende verklaring van die Godsopenbaring is. Die algemene openbaring sê al iets oor God se openbaring, maar die Bybel is die beste toegang tot die Here Jesus Christus.

Lees, luister, leef

Alles wat ek tot dusver oor die Woord van God gesê het, kan egter nutteloos wees, as jy nie begin om dit wat jy gehoor het ook te begin doen nie.

Ons sien dit ook in Matteus 2.

Matteus gee vir ons ’n beskrywing van drie groepe se reaksies op die Lig van die wêreld, Jesus Christus. En dié reaksies verskil nogal radikaal.

1.  Herodes reageer met berekende ontsteltenis, en Matteus sê die hele Jerusalem saam met hom.

‘n Mens kan aanvaar dat hier van die mense na aan die koningshuis of ten minste die middelklas gepraat word.

Hy eindig by ‘n wrede kindermoord om Jesus by te kom.  Sy lees van die Bybel en sy luister na die boodskap daarvan bring hom in opstand omdat hy die Woord van God wat daardeur tot hom kom nie wil aanvaar nie, nie in sy lewe wil toelaat nie, en nie wil uitleef nie.

Daarmee is hy vir ons ‘n voorbeeld van iemand wat in God se teenwoordigheid kompetisie ruik, en net nie te vinde is daarvoor dat die Woord van God ook ‘n plek in sy lewe kry nie.

Dié tipe teenstand kan baie aktief wees – soos met die kindermoord – of dit kan meer subtiel wees, waar God net ingeperk word tot ‘n area wat klein genoeg is om nie die hoof dinge in jou lewe te benadeel of bedreig nie.  Jy staan Hom nie aktief teë nie, maar Hy het net toegang tot jou by ‘n erediens of ‘n noodsituasie, wanneer nood leer bid.  Jy leef nie die boodskap wat jy hoor nie.

2.  Die priesterhoofde en skrifgeleerdes is weer interessant genoeg tevrede om net die Bybel te lees, die regte antwoord daaruit te haal, en dan terug te sit en niks te doen nie.

Hulle gaan kyk nie eers of daar iemand in Betlehem is nie.  Hulle mis die kairos, die beslissende moment van die wêreldgeskiedenis.  Hulle is eintlik tragies-komiese figure.  Hulle verteenwoordig die godsdienstige establishment, wat alles weet, maar nooit so ver kom om tot aksie oor te gaan nie.  Hulle sit met al die antwoorde, maar kan nie die brug slaan na die avontuur van die regte lewe, waar die wonder van die gemeenskap met God wag nie. Die Lig van die wêreld, die Woord van God in Jesus, verander nooit hulle lewens nie.

Want sien, ‘n mens kan so in die Bybel boer, by wyse van spreke, dat jy die God van die Bybel mis.  Jesus verkwalik op ‘n keer sélf die skrifgeleerdes dat hulle die Bybel met groot oorgawe ondersoek, maar nie na Hom toe kom en in Sy teenwoordigheid vir God vind nie.

Daar is só ‘n groot gevaar dat ‘n mens in die vergadering van gelowiges kan wees, alles kan hoor en selfs kan saamstem oor die waarheid van die evangelieboodskap, maar nooit die vreugde en die vrede en die uitdagings daarvan ervaar nie, omdat jy nooit begin om dit te leef nie.

3.  Die sterrekykers het egter net een doel voor oë: hulle wil die koning, die Woord van God, sien en sal nie toelaat dat iets hulle verhinder om hulle doel te bereik nie.

Hulle wil in die teenwoordigheid van die koning kom, want dit verander alles.

Ons weet min van hierdie sterrekykers.  In die oorlewering van die geskiedenis het hulle name gekry, Caspar, Melchior and Balthazar, maar daar is geen historiese getuienis wat dit bevestig nie.  Dit is nie eers seker of hulle wel drie mans was nie – dit is afgelei uit die drie geskenke wat hulle aan die voete van Jesus neergelê het.  Sommige noem hulle ook konings op voetspoor van Jes 60:3.

Daar is ’n moontlikheid dat hulle volgelinge van Zoroaster was, ‘n priester van ‘n nuwe monoteïstiese godsdiens in wat vandag bekend staan as Iran.  Dit sou hulle goeie kennis van die sterrekunde kon verklaar, omdat Zoroasters bekend was daarvoor.

Hoe dit ook al sy, ons weet nie baie van hulle af nie.  Ons weet nie eers baie van die ster af nie – of dit ‘n supernova was of ‘n samekoms van ‘n paar planete of doodgewoon ‘n natuurwonder. Ons weet nie eers hoe hulle die ster se pad bereken het en toe gevolg het nie.

Ons weet wel een belangrike ding, en dit is dat hulle die koning wou sien en dat hulle alles in die stryd gewerp het om dit reg te kry.  Hulle, uit ‘n vreemde kultuur, en heel moontlik uit ‘n vreemde godsdiens, het die kairos onderskei, die moment van beslissing in die geskiedenis, die dag dat Christus, die Woord van God, gebore is.

En dit is waartoe ek julle wil aanmoedig, om erns te maak met die Bybel as die pad na die Koning van hierdie wêreld, na die Here Jesus Christus, die Woord van God wat julle lewe sal aanraak en verander en vernuwe.

Lees dus Woord-gesentreerd – met ontsag vir die skepping as die eerste boek van God; met ‘n liefde vir die Bybel as die tweede boek van God, die besondere openbaring, sodat jy die pad met die Here Jesus Christus, die Woord van God, kan volg as sy dissipel.

Hier is ‘n metodiek om Woord-gesentreerd te lewe – gebruik bybelskool.com

LEES

Raak stil voor die Here. Dink na oor wat die afgelope 24 uur gebeur het. Dank God vir die goeie. Gee vir Hom die slegte.  Lees die teksgedeelte deeglik deur.  Wat tref jou?  Let op vir temas in die gedeelte.  Wat sê dit van God?  Wat sê dit van mense?  Wat sê dit van die wêreld?  Soek vir een of meer sleutel gedagtes wat jou besonderlik tref.  Skryf dit in jou joernaal neer.  Lees dan wat ek geskryf het by bybelskool.com en dink na oor wat jou daarin tref.

LUISTER

Dink na oor wat God vir jou deur die sleutel gedagte(s) wil sê. Waar raak hierdie gedagte(s) jou lewe in die praktyk?  Wat vra dit van jou?  Wat belowe dit vir jou?  Wat moet jy dink of doen daarmee?  Wat is die kern van die boodskap van dié teks vir jou dag en lewe?

LEEF

Besluit hoe jy daarop gaan reageer. Sê dit vir die Here in gebed.  Skryf dit in jou joernaal.  Geniet Sy teenwoordigheid.  Laat die boodskap wat God jou gee met jou saamgaan deur die dag.  Leef dit uit.

Hier is die titels van die hoofstukke van Genesis wat al geplaas is …