(Hervormingsondag, Matriek Stuurdiens)

Ons is besig met ‘n reeks oor geestelike groei, getiteld:  “hulle het hulle heelhartig toegelê”.  Vandag se tema fokus spesifiek op Hand 2:42a:  “Hulle het hulle heelhartig toegelê op die leer van die apostels…”  Daarom is vanoggend se tema: “Die Vanilla Faktor”.
“Vanilla Faktor”

Toetrede Lied 209 (Temalied van reeks)
Votum (Ps 1:1-3)
Seëngroet
Lof  Lied 471 x2 & Lied 477 (Hervormingsondag)

Kindertyd

Wie van julle kan onthou waaroor Oom Chris verlede week met julle gesels het?  Oor die maak van ‘n geestelike joernaal.  [Wys eie eerste geestelike joernaal]

As ‘n mens hier deurblaai, sien mens ‘n interessante ding:  God praat veral met my deur die Bybel.  Hy praat op baie ander maniere ook, maar verál deur die Bybel.

Onthou julle hoe julle twee weke gelede agter Oom Deon aangeloop het.  Hy het gesê dis hoe ons vir Jesus volg.  Maar hoe weet ons waar en hoe om vir Jesus te volg.  Die Bybel is ons padkaart wat vir ons wys waar om te gaan.

[Laat kinders Hebreeuse Bybel probeer lees.]  Voorheen het mense nie hul eie Bybels gehad wat hulle kon lees en verstaan nie.  Vandag het ons almal Bybels wat ons kan verstaan.  Selfs as jy nog nie kan lees nie, kan jy jou ouers of boetie/sussie vra om hulle elke aand vir jou te lees.
[Wys verskillende tipes Bybels.]

Gebed   Lied 442:1 (sit)
Skriflesing  (Heelhartig toegelê op leer van apostels…)
1 Petrus 2:1-2 & Openbaring 10:9

Preek

Vandag is ‘n spesiale diens:  eerstens is dit Hervormingsondag.  Ons vier vandag veral die Woord en die feit dat ons elkeen dit kan lees.

Maar dit is ook die Matriekstuurdiens.  Die eksamen begin volgende week en ons wil graag vir julle bid.  Ons wil julle spesifiek ook stuur.  Ons weet dat baie julle weggaan,  nou die grootmenslewe ingaan.  Ons weet ook julle gaan nie weg-weg nie.  Maar as ons julle met een laaste boodskap moet stuur, wat sal dit wees?

Daar was ‘n paar jaar gelede ‘n liedjie (wat ek toe ook vir die matrieks gebruik het), waarin die ou gesing het “Wear sunscreen”.  Hy het begin: “If I could offer you only one tip for the future, sunscreen would be it.” Dan gee hy allerhande raad oor verskillende goed, maar sluit steeds af met die raad:  “But trust me on the sunscreen…”

So wat sal die “sunscreen” wees wat ons vir julle wil saam gee vir die lewe?

Die een boodskap waarmee ek julle vandag wil stuur – ons almal wil stuur – is:  lees Bybel.

As ons praat oor geestelike groei, dan is dit die belangrikste ding wat ons kan sê: Lees Bybel!  Soos babatjies smag na melk, moet ons smag na die suiwer geestelike melk – na die woord van die Here.

Die navorsing waarop ons reeks gebaseer, het gewys dat die enigste faktor uit die meer as 50 wat ondersoek is (wat elke keer in top 5 eindig), wat konsekwent bydra tot geestelike groei, is die Bybel.  Dit is die “vanilla faktor” van geestelike groei.

Wat bedoel ons met “vanilla faktor”?  Kom ons doen gou ‘n oefening: Wie hou die meeste van aarbei roomys?  Sjokolade? Vanilla?

Vanilla roomys is blykbaar 2 keer meer gewild as sjokolade, terwyl sjokolade 2 keer meer gewild is as aarbei.  So vanilla het die grootste impak.  As jy wil roomys verkoop,  is vanilla ‘n goeie idee.  Ons wéét vanilla gaan werk.

As ons dan praat oor geestelike groei, oor hoe ons kan aanhou geestelik groei, dan is Bybel die vanilla faktor van geestelike groei.   Dis nie om dowe neute dat Jesus die Woord en die Alfa en die omega – die begin en die einde van die alfabet – genoem word nie.  As jy wil geestelik groei –
lees Bybel.

Barometer (Joernaalblad)
Dink na oor wie of wat in jou lees van die Bybel vir jou die meeste beteken.  Lys tien tekste, ervarings van Bybel.  Watter hiervan het in die laaste 3 maande, 6 maande of jaar gebeur?  Hoe kan jy jou lewe verander sodat dit meer gereeld gebeur?

Die Bybel is die Vanilla Faktor.

Dit was natuurlik deel van die groot waarde van die reformasie:  die Bybel in die hand van elke gelowige.  En tog voel ons dikwels dat ons nie die Bybel verstaan nie, dat ons nie genoeg teologiese agtergrond het om dit te lees nie. 

Maar dit woord werk! Dit ís die Vanilla Faktor.

2 Timoteus 3: 16  Die hele Skrif is deur God geïnspireer en het groot waarde om in die waarheid te onderrig, dwaling te bestry, verkeerdhede reg te stel en ‘n regte lewenswyse te kweek, 17  sodat die mens wat in diens van God staan, volkome voorberei en toegerus sal wees vir elke goeie werk.

Daar is baie verhale wat dit bewys, mense wat self kan getuig dat die Bybel hul lewens verander.  Dink maar aan die Gideons se getuienisse, waar hulle graag sulke stories vertel.

Iemand staan eendag in ‘n kerk op en vertel van die bekeerlinge van sy sendingpoging in Indië.  Die mense het gedink hy maak ‘n grap, want hy was nog nooit in Indië nie.  Toe vertel hy sy storie:  Hy was nog ‘n  seuntjie toe ‘n bekende sendeling in hulle kerk kom preek.  Die sendeling het die mense aangemoedig om betrokke te raak.  Die man het ‘n pennie (dit was in die tyd van engelse pennies) in sy sak gehad – sy sakgeld.  Na die preek loop hy ewe dapper na die sendeling en vra of die sendeling iets met die pennie kan doen.  “Ja”, sê die sendeling.  ‘n Klein NT kos ‘n pennie.
Die seuntjie skryf toe bewerig, maar in sy mooiste handskrif, sy naam voor in die Bybel.  Met dié Bybel is die sendeling toe daar weg.

Baie jare later kom die res van die verhaal van dié Bybel toe weer by die seuntjie uit:  Mense was baie nuuskierig om uit te vind hoe daar ‘n gemeentetjie in ‘n veraf dorpie in Indië ontstaan het waar daar nog nooit ‘n sendeling was nie.  Toe hulle gaan navraag doen, wys ‘n ou man vir hulle ‘n klein Bybeltjie.  Hy het jare gelede baie kilometers geloop om ‘n Bybel te kry en toe gee die sendeling vir hom die Bybel as ‘n geskenk.  “Die Woord van God het ons verander”, sê hy en wys na die verslete Bybel.  Toe hulle voor in die Bybel kyk,  is daar in bewerige blokletters die naam van ‘n Engelse seuntjie geskryf.

Jan van der Watt vertel dat hy ‘n paar jaar gelede ‘n martelare-museum in Suid-Korea besoek het.  Dis ‘n groot monument en museum net buite Seoel.  Blykbaar het die Koreaanse kerk, die vinnigste groeiende kerk in wêreld, uit die bloed van martelare gegroei.  Toe die eerste sendelinge daar aankom,  is die Christene vervolg.  Die verhaal word vertel van een van die eerste sendelinge watt nie baie ver gevorder het nie.  Toe hy van die skip afklim, wag die Koreane vir hom.  Op die strand kap hulle sy kop af.  Een van die teregstellers het die Bybel gevat en, aangesien die papier van hoë kwaliteit was, dit gebruik as plakpapier vir sy huis.  Tot sy slaapkamer en eetkamer plak hy vol bybelbladsye.  Soos die uitdrukking sê, met die sit en met die opstaan, lees hy toe net Bybel.  Deur die lees van die Bybel, kom hy tot bekering en word een van die kragtigste getuies vir die Here in Korea!

Die Bybel is eenvoudig die vanilla faktor!

En die rede waarom dit die vanilla faktor is, is omdat dit ons verander.  Die Bybel is nie net vol inligting wat ons vertel van onsself en van God nie, dit is ook vormend.  In die lees daarvan word ons verander, gevorm tot God se eer.  Soos wat die Bybel vir God openbaar, word ons in hierdie openbaring ingetrek en word ons deel daarvan.  Verander ons.

Eugene Peterson (die skrywer van die “Message” vertaling vand ie Bybel) vertel hoe hy, op 35-jarige ouderdom, weer begin draf het.  Hy het uitgegaan en regte klere en skoene gaan koop.  Hy ontdek dat daar ‘n revolusie in hardloopskoene was sedert hy ‘n student was!  Hy het heerlik begin hardloop en vinnig aan wedlope deelgeneem.  Sy drawwery het vir hom ‘n ritueel geword, ontspanning.  Teen dié tyd was hy al ingeteken op nie minder nie as 3 hardlooptydskrifte!  Hy het ook gereeld boeke oor hardloop by die biblioteek uitgeneem.  Hy het nooit moeg geraak van lees oor draf nie.  Dieet, strekoefeninge, oefenmetodes, beserings versorg, rustende hartritmes, endorfiene, elektrode vervanging – as dit oor draf gegaan het, het hy dit gelees.

Maar hoeveel is daar nou wat jy oor draf kan skryf?  Daar is nie ‘n oneindige hoeveelheid maniere wat jy kan draf nie. Hoofsaaklik gaandit  maar net daaroor om een voet voor ander te sit.  Meeste van die gehalte skryfwerk was ook nie vreeslik briljant nie.  Maar Peterson sê dit het nie saak gemaak dat hy dieselfde ding omtrent 20 keer oor gelees het nie – hy was ‘n drawwer en hy het dit alles gelees!

En toe beseer hy ‘n spier en kon vir paar maande nie draf nie.  Na 2 weke kom hy agter dat hy in daardie tyd nie een keer ‘n draftydskrif oopgemaak het nie!  Hy het nie gelees nie, want hy het nie gedraf nie!  Die oomblik toe hy weer begin draf, het hy weer begin lees.

Die storie kan ons help om ons frustrasies met die Bybel te verstaan.  Die Bybel is die vanilla faktor.  Dit is so.  Maar hoekom beleef ons dit dikwels nié? Hoekom is ons nie so opgewonde oor Bybellees nie, beleef ons God nie deur die woord nie?

Dit kan gebeur, omdat ons die Woord verkeerd lees.

Vandag is Hervormingsondag.  Ons weet dat voor die hervorming,  nie almal mag Bybel gelees het nie.  Die Bybel was net in Latyn beskikbaar.  Hulle het geglo dat gewone mense nie Bybel kán lees nie, dat hulle dit nie sal verstaan nie.  Daar het allerhande bygelowe ontstaan rondom die Bybel. (Baie daavan bestaan vandag nog, selfs onder ons, miskien net in ‘n ander vorm.)  Die Bybel word amper soos ‘n gelukbringer met magiese krag behandel.  As mense deur donker moes stap,  is ‘n sekere Psalm opgesê of ‘n stukkie Bybel om die nek gehang.  Party mense slaap met ‘n deel van die Bybel onder hul kopkussing.  Die Bybel is selfs as medisyne geëet, asof daar krag in die boek self sit, nie in God wat homself deur die boek openbaar of in die Gees wat deur die boek werk nie.

Vir amper 1600 jaar kon mense nie self Bybel lees nie.  Luther en Calvyn-hulle het egter gesê dat die Bybel nie agter dik deure gebêre moet word nie, maar dat elke mens, elke man en vrou, fabriekswerker, kind, dit moet kan lees.  Luther het onmiddellik begin om die Bybel in Duits te vertaal.  Hulle was oortuig dat die Bybel verstaanbaar is vir alle mense,  dat ons nie ‘n pous of professor nodig het om dit uit te lê nie.  Daarom is een van die basisse van die reformasie, die sola Scriptura” – slegs die Woord, die vanilla faktor.

So is die Reformasie natuurlik tot ;n groot mate aangehelp deur die boekdrukkuns.  Dit was ‘n produk van die verligting.  Die modernisme begin groei.  En hier sit mense met die Bybel in hulle hande! Die Woord van God, in jou hand!  Jy kan dit oopmaak, dit bestudeer… dit analiseer.  En wat die Woord van God was, word ‘n objek van studie.  Die sogenaamde Lectio (lees) word Questio (ondersoek).  Die lees van die Bybel uit ‘n liefde vir
en verhouding met God, is al meer vervang met die gebruik van die teks as ‘n bron vir teologiese leerstellings. Die gebed deel van lectio divina is vervang met debat.  

Die Bybel is verdeel in hoofstukke (voor reformasie) en later in Parys opgedeel in verse.  Dit het tot gevolg gehad dat mense die Bybel anders gesien en hanteer het as voorheen. In plaas daarvan om ‘n boek as geheel te lees, kon mense nou makliker fokus op individuele verse om dogmatiese standpunte te beklemtoon, eerder as om deel te raak van die openbaring van God.  

Daar word vertel van die Prins van Grenada, die erfgenaam van die Spaanse kroon, wat gevonnis is en lewenslank in afsondering toegesluit is in Madrid se antieke tronk.  Die aaklige aard van die tronk het bygedra dat dit die bynaam “Plek van Skedel” gekry het.  Almal het geweet dat as jy daar ingaan, kom jy nooit weer lewendig uit nie.

Die prins is een boek gegee saam te neem, om hele tyd te lees… ‘n Bybel.  Met net hierdie een boek om te lees, het hy dit natuurlik honderde, duisende kere gelees.  Die Bybel was sy enigste geselskap.

Na 31 jaar in hierdie tronk, sterf hy. Toe die mense kom om sy sel skoon te maak, vind hulle dat hy notas met sy naels gemaak het in die sagte klip van die sel.  Notas soos:
•    Ps 118:8 is die middelste vers van die Bybel.
•    Esra 7:21 bevat al die letters van alfabet behalwe “J”,
•    Ester 9 vers 8 is die langste vers in die Bybel,
•    Daar is geen woord of naam in die Bybel met meer as ses lettergrepe nie.

Vir 31 jaar kon hy die Bybel bestudeer.  En al wat hy kon vind, was trivia.  Vir al wat ons weet, het hy nooit vir Christus ontmoet nie.  Hy het gewoon ‘n kenner van die Bybel geword, sonder om die God van die Bybel te leer ken.

Willem Nicol gebruik die voorbeeld van ‘n man wat op pad was na ‘n vergadering naby sy kantoor.  Hy stop gou in sy kantoor, lees vinnig sy e-pos.  Daar is onder andere ‘n brief van verloofde.  Hy lees dit vinnig.  sy vra dat hy die naweek kom kuer.  Sy is seker laf, dink hy.  Dis 5 uur ry en hy was verlede naweek daar.  Hy maak die boodskap toe en vertrek na vergadering, net betyds.

Na die vergadering is hy terug op kantoor.  Hy maak tee en lees weer sy verloofde se brief.  ierdie keer rustig. Hy besluit om tog die naweek te gaan.

Kan jy die verskil hoor?   Ons het die Bybel begin gebruik, asof dit ‘n produk tot ons voordeel is.  Die Bybel raak ‘n hulpmiddel vir ons behoeftes.  Kyk wat is die boodskap van Bybel,  sodat ons die hart van ‘n teks kan vasgryp en uittrek, verkieslik in so kort as moontlik soundbites.  Ons gebruik dit, soek antwoorde vir ons vrae, lees op ons voorwaardes, ons agenda.

En natuurlik het die Bybel ook min invloed, omdat ons dit eenvoudig nie lees nie! Ons neem ons eie ervaring as gesag vir die lewe, in plaas van die Woord van die Here.  Dit is die boek wat die meeste verkoop word van alle boeke, maar – het iemand gesê – die minste gelees word.  Iemand het gesê as ons gelyk die stof van al die Bybels in die wêreld af blaas, ons een van die grootste storfstorms van alle tye sal hê!

As die Bybel die Vanilla Faktor in ons geestelike lewe is, dan moet ons dit lees!

Calvyn het gepraat van twee basiese betekenisvlakke van die Bybel:  die gewone betekenis, wat ons bestudeer met historiese agtergrond, grammatika, genres, ens., asook die praktiese betekenis van die teks, die formatiewe en transformatiewe lees daarvan.

So, hoe moet ons die Bybel lees dat dit die Vanilla faktor vir geestelike groei kan wees?

Eers ‘n paar algemene beginsels:

Len Sweet vertel die storie van ‘n dogtertjie, Amanda, wat op 6-jarige ouderdomhaar eerste Bybel by ‘n kerk in Colorado persent gekry het.  Na die tyd, tydens tee, het iemand vir haar geluk gesê en gevra of hulle die Bybel kan sien.  “Goed, maar moenie dit oopmaak nie.” was haar antwoord.  “Nie oopmaak nie?  Hoekom nie?” wou hulle weet.  “Jy gaan God uitlaat,” was haar antwoord.

Dis natuurlik die punt – om die Bybel oop te maak en God uit te laat.

Geestelike lees
‘n Geestelike boek verg geestelike lees – lees wat weet dat die woorde heilig is, dat dit ‘n manier is waarop die verhouding tussen mense en God gevorm word. Dit is oop om God se stem te hoor, om deur hom aangeraak te word, in ‘n verhouding met hom te staan.  Dit erken sy gesag, lees nie op eie voorwaardes nie, is oop om te hoor wat God wil sê.  Dis nie net geïnteresseerd in meer wéét nie, maar in meer wórd.

Dis hier waar Openbaring 10 inkom, waar die engel sê:  eet die boek.  Dis hoe ons die Woord lees – soos ‘n leeu wat ‘n been kou, dit bêre, terugkom.  Dit is om toe te laat dat dit deel raak van jou wese, jou atome, dat dit energie is vir jou reflekse, jou verbeelding vorm.  Smag daarna soos ‘n baba smag na melk.  Om die Woord te eet, is om deelnemend te lees.  Nie net objektief te bestudeer nie, maar die woorde te laat insink, soos ‘n teesakkie wat trek.  Dit is om dit te laat deel word van lewens, dit proe, kou, insluk, verteer.  Rustig, nie soos McDonalds Fast Food nie.  Eerder soos ‘n spesiale ete wat lank gevat het om voor te berei.  Dis kKeurig en spesiaal genoeg dat jy jou tyd neem, elke smaak te geniet.  [Slow Food Movement.]

Onthou dat die Bybel persoon-lik is.  Dis nie net woorde wat ons lees nie, dis God self wat hom openbaar, wat ons inneem in ‘n verhouding met hom.
Ek self, as persoon, is betrokke by die persoon van God. God praat met jou deur die woord.  Daar’s niks onpersoonlik, gewoon funksioneel aan so ‘n lees van die woord nie.  

‘n Paar praktiese voorstelle:
Lectio Divina – Woensdag-aande 18:30
Volgende jaar
Webtuiste (Beskryf verskil tussen manier gewoond te lees en lectio.)

Daar is ook die eenvoudige manier wat deur Coenie Burger ontwikkel is, wat ook op die Joernaalblad gedruk is:

Venster: Woord openbaar God:
•    Wat sê die gedeelte oor God?  Wie is hy of wat doen hy?
•    Wat is die goeie nuus (evangelie) van die gedeelte?
•    Wat skenk God vir ons volgens die gedeelte?

Spieël:  Die Woord Onthul die Mens
•    Watter tipe menslike gedrag word hier onthul?
•    Watter tipiese sondige neigings van die mens word hier onthul?
•    Watter stuk lewe kom hier na vore?

Deur:  Die Woord Eis
•    Wat eis God van die mens?
•    Watter opdrag gee hy aan ons?
•    Watter reaksie verlang hy van ons in antwoord op die Venster en die Spieël?

So: Wear sunscreen.  Maar vertrou my oor die Bybel… Lees die Bybel.

Stil gebed (Dank woord, reformasie, commitment)

Matrieks
Dankoffer
Afk
Lied 255

Seën  
Lied 313