Skip to main content

Matt 15:21-28 – Son 17 Aug 08

 

Dikwels is dit ook so in ons eie geloofslewe – dat ons na Jesus soek, maar nie vind nie,  nie ‘n antwoord kry nie.    Die soeke na God is dikwels ‘n worsteling.  Daar is nie ‘n vinnige, eenvoudige antwoord of uitkoms nie.  Maar ons leef in ‘n kits-samelewing: pynpille, vliegtuie, 24-uur aflewering.  Ons wil nie wag, sukkel en worstel.  Maar juis in die wag en sukkel en worstel is daar geleentheid, groei ons – groei ons geloof tot hierdie meedoënlose geloof van die Kanaänitiese vrou.  

Iemand skryf van hierdie worsteling met God, dat dit soos ‘n skilpad is: stadig, ‘n mens sien min vordering.  Dan aan einde verander dit in ‘n vierpyl en kom die uitkoms of antwoord vinnig.  Maar wanneer die skilpad-fase vir ons te lank raak, te moeilik en ons nie regtig desperaat soek nie, sommer opgee, dan laat ons die saak waaroor ons bid of worstel dikwels te vroeg gaan en mis ons die vierpyl wanneer die antwoord uiteindelik kom.

In my kantoor is daar ‘n papiertjie waarop staan “Let go and let God.”
Hierdie teks leer my egter anders kyk op daardie leuse. Laat gaan die probleem, moenie daaraan vasklou nie, maar gryp God vas.  Ons los nie heeltemal nie. Los een ding, maar hou desperaat vas aan God.  Relentless.

Geloof is nie net blote intellektuele instemming, weet dat aan God behoort nie.   Die dogtertjie wat vanoggend gedoop is, gaan groot word en weet dat sy gedoop is en daarom deel is van die verbond.  Maar geloof is ‘n desperate uitroep om hulp.

Jode en nie-Jode

Die tweede ding wat hierdie teks leer, is miskien meer uitdagend.

Jesus sê die vrou se geloof is groot.  Dit gebeur net 2 keer in die Bybel,
albei in Matteus en albei kere word dit van heidene (nie-Jode) gesê! (8:10)

En dan is daar natuurlik ook die saak van Jesus se vreemde, vir ons verstaan ongeskikte optrede teenoor die vrou.  Dis nie hoe ons vir Jesus ken, hoe hy geopenbaar is in die res van die skrif nie.  Jesus se woorde strook ook nie met se eie tradisie, soos ons dit vind in die OT, die verbond, Abraham wat ‘n seën sal wees vir die nasies.

Konteks

Kyk gou eers saam my waar vanoggend se teks in Matteus is:  Matt 14 – vermeerdering van brood, 12 mandjies oorbly.  Dan Matt 15 gesprek oor oorgelewerde gebruike, rein / onrein.  Hierna  volg die verhaal van die Kanaänitiese vrou, genesings, nog vermeerdering van brood – 7 mandjies brood bly oor.

Die eerste ding wat dadelik opval:  daar’s duidelik genoeg brood!

Gelykenis opgevoer

So hoe moet ons Jesus se optrede in die teks verstaan?  Jesus se vreemde optrede het my laat terugdink aan (wat vir die dissipels) Jesus se vreemde woorde was – gelykenisse.  Wat Jesus hier doen, is om ‘n gelykenis op te voer.

Hy het nou net vir die dissipels vertel wat maak mens rein en onrein.  Dit was ‘n sleutel gesprek, aangesien die Jode se kultuur ‘n reinheidskultuur was.  Rein / onrein was baie belangrik. Reinheid / onreinheid het natuurlik gegaan oor plek:  elke ding op regte plek, dan is dit rein.  Wanneer iets uit plek is, is dit onrein.  Hierdie gesprek sou vir die dissipels absoluut aardskuddend wees.

En dan maak hierdie vrou haar verskyning.  Sy loop agter hulle aan en roep – sy, ‘n vrou, ‘n nie-Jood.  Hulle moes eintlik glad nie met haar praat of assosieer nie. Die blote assosiasie maak hulle onrein!

Jesus ignoreer haar. Die dissipels raak ongemaklik.  Hierdie gebeure is redelik publiek, almal kan die vrou se geskree hoor.  Wat gaan die mense dink?  Hulle het darem ook ‘n reputasie om in ag te neem.  Daarom vra hulle vir Jesus om haar weg te stuur.  Interessant, Jesus stuur haar nie weg nie!  Hy antwoord bloot deur te bevestig wat die dissipels elk geval dink hulle weet:  dat hy gekom het vir die verlore skape van Israel.  Wat natuurlik des te meer rede is om haar weg te stuur!

Maar die vrou kniel voor Jesus en in plaas daarvan om haar weg te stuur, tree Jesus in gesprek met die vrou!

Kanaäniet

Dis interessant om te sien wat hier gebeur:  Matteus, wat aanvaar word as die mees Joodse evangelie,  noem hierdie vrou ‘n Kanaäniet.  Markus noem haar Siro-Fenisies.  (Onthou jy wie se land Israel ingeneem het na hulle bevry is uit Egipte?)  Kanaäniete word nêrens anders in die NT genoem nie. En vir alle praktiese doeleindes het die Kanaäniete nie eers meer bestaan nie!

Deut 7:  1  “Die Here jou God sal jou bring in die land waarheen jy op pad is en wat jy in besit sal neem. Hy sal baie nasies voor jou uit verdryf:
Hetiete, Girgasiete, Amoriete, Kanaäniete, Feresiete, Hewiete en Jebusiete. Wanneer die Here jou God hierdie sewe nasies wat groter en sterker is as jy,2  in jou mag oorgee en jy hulle verslaan, moet jy hulle om die lewe bring as banoffer aan die Here jou God. Jy mag hulle nie jammer kry en ‘n verbond met hulle sluit nie. 3  Jy mag nie met hulle ondertrou nie: jou dogter mag jy nie aan een van hulle seuns gee nie en vir jou seun mag jy nie een van hulle dogters as vrou vat nie, 4  want hulle sal jou kinders wegrokkel van die Here af en hulle sal ander gode dien. Dan sal die toorn van die Here teen jou ontvlam en Hy sal jou gou uitdelg.

In verskeie plekke in die OT word hierdie vernietiging dan ook beskryf.

So die term “Kanaänities” is nie geografies, maar word doelbewus gebruik vir die stereotipes wat dit oproep – vyand, onrein.  Dit beskryf hierdie vrou as die ergste soort buitestander, die vyand wat God gesê het uitgewis moet word.  Sy is nie bloot ‘n heiden nie, sy verteenwoordig die mense wat God en Israel se vyande is.

Dis interessant dat Matteus so ‘n effense pre-okkupasie het met nie-Jode, selfs Kanaäniete. Dink maar aan Jesus se stamboom aan die begin van die boek:  daar is vier vroue, drie van hulle nie-Jode, twee van hulle waarskynlik Kanaäniete!  In die hele Matteus is die rol wat nie-Jode speel interessant, bv. die wyse manne uit die ooste.

Jesus het gekom vir almal.

So die hele boek verkondig hierdie verwagting dat Jesus ook gekom het vir die heidene, die nie-Jode.  Maar die dissipels, natuurlik, het nog nie hierdie implikasie van Jesus se Messiasskap besef nie.  Hulle moet dit nog leer:  dat Jesus nie net gekom het vir die verlore skape van Israel nie, maar ook vir die nie-Jode, selfs die Jode se vyande!

In Jesus se interaksie met die Kanaänitiese vrou, word die dissipels hierdie waarheid geleer.  As Jesus net bloot van die begin af gesê het: “jou dogter is gesond”, sou dit waarskynlik nie so ‘n groot indruk op die dissipels gemaak het nie. Maar Jesus se optrede laat dit uitstaan,  maak mens bewus dat hier iets meer aangaan as bloot dit wat op die oppervlak sigbaar is, soos met die gelykenisse.

Hierdie gebeure vind plaas tussen twee vermeerderings van brood.  Geleerdes sê die eerste vermeerdering het ondertone van die Eksodus verhaal, die manna in woestyn.  Die 12 mandjies verteenwoordig die 12 stamme van Israel.  

Kort na die gesprek met die Kanaänitiese vrou, word daar kos gegee vir 4000. Hierdie tweede vermeerdering van brood vind plaas in Galilea, wat in Matt 4:15 beskryf word as “Galilea van die heidene”.  Hierdie keer bly daar 7 mandjies brood oor, wat hierdie keer die heidene verteenwoordig (sien 7 in Deut. 7).

So wat die verhaal van die vrou en die tweede vermeerdering van brood erkondig, is die seën nie net vir die Jode nie, maar vir al die nasies.

Aan die einde van Matteus is dit ‘n Romeinse offisier wat bely dat Jesus die Here is.  En die Evangelie eindig met die opdrag, in Matt 28:19, om na al die nasies te gaan.

Na wie toe gestuur?

Wat hierdie teks dan vandag op ons tafel sit, is nie net geloof nie, maar ook ons eie vooroordele.  Ons is soms net so blind soos die dissipels in hierdie teks, trek ook lyne vir wie genade bedoel is en wie nie; wie welkom is in die tempel en wie nie.

Die dissipels het waarskynlik teenoor die Kanaänitiese vrou gevoel soos wat ons voel oor die bedelaar by die robot wat teen ons motor se venster leun – of by ons voordeur.  Die een wat deur drank en koue verwoes is.  Ons sien nie meer hul nood raak nie, daar is geen barmhartigheid meer teenoor hulle nie – geen genade nie –  ons is net siek en sat vir hulle. “Here, sy is ‘n verleentheid, stuur haar weg.”

Ons almal het vooroordele.  Die vraag is wat maak ons met ons vooroordele.  Gebruik ons dit om mense uit te hou, te dink ons gemeente is net vir sekere mense bedoel?  Of sien ons dit vir wat dit is en laat toe dat Jesus ons leer dat sy genade vir ALMAL bedoel is.  Ook vir die wat anders is as ons. Ook vir ons vyande. Ook – dalk veral? – vir die wat ons ongemaklik maak.  Selfs vir die Nigeriërs in Sentraal, die Moslems in die Midde-Ooste.

Ek dink nie dis toevallig dat ons aan die begin van jaar gereël het dat ons vandag terugvoer kry oor die gemeente se barmhartigheidsbedieninge nie.  Of dat xx hier is nie.  Wanneer ons oorvloed van brood aan tafel by Jesus kry, dan stuur hy ons ook om die brood te gaan deel.  Dit is nie net vir onsself nie, maar ook vir die mense in Midde-Ooste, ook vir die bosslapers, weeskinders,  mense in Kwazakhele of Malabar of waar ook al.

Jesus is altyd besig om grense af te breek, om die mense wat ons wil uit hou, in te nooi.  Dit is ook ons opdrag, om verby onsself te kyk, verby dit wat ons van nature raaksien,  verby die heinings wat ons gebou het, sodat Jes 56 (votum) ook van ons waar sal wees, wanneer die Here sê
Ek sal die nie-Israeliete wat by my volk aansluit om My te dien, om my Naam lief te hê, en om my dienaars te wees, almal wat my sabbatte onderhou en dit nie ontheilig nie, en wat lewe volgens my verbond, 7  na my heilige berg toe bring. Ek sal aan hulle vreugde gee in my huis van gebed, hulle brandoffers, hulle offers op my altaar sal vir My aanneemlik wees, want my tempel sal uitgeroep word tot ‘n huis van gebed vir al die volke. 8  Die Here my God wat die verstrooides van Israel bymekaarmaak, sê: Ek sal nog ander byvoeg by dié wat reeds bymekaargemaak is.

Joh 20:19-31 – Son 3 Aug 08

Opsomming van preek deur Andrew Fransman

Hierdie gedeelte is vir ons oorbekend.  Dit handel oor Jesus se liefde vir Tomas.   

Ons almal kan met Tomas identifiseer en assosiaeer – hy is ‘n gewone ou.  Die ander dissipels is geloofsreuse.  Tomas is ‘n gewone mens wat twyfel.

Almal van ons twyfel op een of ander stadium in ons lewe.  Twyfel is iets waaroor ons moeilik praat, net met ons mees intieme vriende.  Ons steek dit weg.  In elke gemeente is daar vanoggend mense wat twyfel.  Ander se getuienis ens.   sal vir hulle wat twyfel hul geloof nog meer opskort.  Dis jammer dat ons neersien op hulle wat twyfel.

Maar twyfelaars is nie mense wat sonder geloof is nie.  Twyfel en ongeloof is nie dieselfde nie.  Dink maar aan die worsteling van Job, die hart van Jeremia:  ‘n mens kry die gevoel dat hulle twyfel, terwyl hulle diep gelowig is en die Here volg.  

Daarom moet ons nie so hart oordeel oor mense wat twyfel nie.  Tomas was ‘n gelowige wat met s geloof geworstel hy.  Hy’s ‘n eerlike mens, beoefen nie ‘n “maak of ek glo”-geloof, ‘n skyngeloof, nie.  Hy sê vir sy mede-gelowiges dat hy ‘n probleem het om soos hulle opgewonde te wees.  

So is ons ook:  ons sukkel met ons geloof, om dit wat die Here vir ons gee te aanvaar, te verstaan, deel van ons lewens te maak, die Woord te absorbeer, werklik voltyds elke dag op die pad van die geloof te wandel.

Die opgestane Jesus is vir die tweede keer by die dissipels.  Hierdie keer is Tomas by.  Jesus sê:  “…moenie langer ongelowig wees nie, maar wees gelowig.”  Jesus kon vir Tomas verwyt het, hom berispe.  Maar Jesus doen dit nie.  Hoekom nie?  Omdat Jesus vir Tomas liefhet, omdat Jesus Tomas se vermoë en potensiaal raaksien.  Liefde veroorsaak dat Jesus moeite doen met Tomas.  Hy praat baie persoonlik met Tomas – nie algemeen, in die bondel, nie.  Hy noem vir Tomas op die naam:  “Wees gelowig.”

Jesus se woorde klink meer na ‘n waarskuwing as ‘n verwyt.  Dit sê nie:  jy’s ongelowig!  Dit sê eerder:  pas op, jy staan op die rand van die afgrond van ongeloof.  Kom weg daarvandaan, sodat jy nie daarvan afstort nie.  

Jesus verwyt nie.  Jesus ryk in liefde uit.  Hy raak aan my, hy sê:  “voel aan my.  Vergewis jouself:  dit is ek.” Jesus nooi vir Tomas twee keer uit – kom na my toe.

Dit is die tafel se boodskap.  Jesus sê:  Kom na die tafel, jy wat sukkel in geloof, wat twyfel, wat vol vrae is.  Want daar ontvang jy die geloof, daar word geloof gebore, ontkiem die geloof.  Al die Tomasse:  kom, steek jou hande vanmôre in die (tekens) merke van Jesus. 

Jesus neem die inisiatief, neem die eerste tree na Tomas.   Ons is anders.  As iemand ons teleurstel voel ons daardie persoon moet na ons kom om te kom regmaak.  Maar Jesus reik uit na Tomas.  en so reik die Here vanmôre uit na my en na jou.

Al die ongelowiges, twyfelaars, is vanmôre welkom aan God se tafel.  Mense wat sukkel met hul geloof, is welkom aan God se tafel.  

As Jesus met Tomas so praat, breek daar ‘n nuwe dag in Tomas se lewe aan.  Hy sê:  “My Here en my God.” Sy hart, oë, lewe gaan voor God oop.  Hy ervaar sy ongeloof skakel oor in geloof.

Mag die Here ook vanmôre ons harte aanraak aan sy tafel, liefdesete, sodat hierdie ook die plek sal wees waar my ongeloof in geloof sal verander.  “Moenie langer ongelowige wees nie, maar wees gelowig.”

Dit is die boodskap van die kruis, van God se liefde.  Ons almal se tweede naam is Tomas.  Mag die Here ons almal tot ware geloof lei.

Matt 13:31-33, 44-52 – Son 27 Jul 08

Die
Koninkryk bring ’n ingrypende verandering in ons lewe

Deon
Binneman

Skriflesing:  Mat 13:31-33; 44-52

Kindertyd: 

Met die
lenteblomme van Namakwaland is daar vir die kinders van die verandering wat die
lente bring, vertel.  Netso kan Jesus
Christus ook ’n verandering in ’n mens se lewe bring.  Die kinders is gevra om te dink aan iemand
wat hulle ken in wie ’n mens hierdie verandering baie duidelik kan sien.

Inleiding:

Die meeste mense sal voorbeelde kan noem van
mense wat hulle beskou as goeie voorbeelde van gelowiges wat geheel en al  verander is deur die geloof.  Vir my is Moeder Theresa ’n verstommende
voorbeeld van iemand wat haar hele lewe gewy het aan dit wat vir haar belangrik
was, dit wat haar hele lewe opge
ëis  het, naamlik die liefdevolle
uitreik in die naam van Jesus Christus na die ellendigste van mense.

Nader aan ons het die lewe van Beyers Naudé my
nog altyd ontroer.  Hy en sy vrou het
hulle lewe opgeoffer vir dit waarin hulle geglo het.

Die vyf kort gelykenisse:

Ons het vanoggend vyf kort gelykenisse gelees,
nl die gelykenisse van die mosterdsaadjie,
die suurdeeg, die skat in die saailand en die kosbare pêrel en van die treknet met die baie visse.  Ons weet die bedoeling is om vir ons iets van
die koninkryk van die hemel daarmee te verduidelik.  Al hierdie gelykenisse beeld op een of ander
manier die koninkryk van God
uit.  Daarom begin elkeen van die
gelykenisse met “Die koninkryk van die hemele is soos…”
.  Jesus het sy hele aardse bediening
gesien as die koms van die Koninkryk, die koms van God se heerskappy op aarde
en in mense se lewe. 

In Matteus 4:17 begin Jesus sy bediening met
die oproep:  Bekeer julle, want die
koninkryk van die hemel het naby gekom. 
Deur
sy woorde en dade het die koninkryk van God aangebreek, het die heerskappy van
God in mense se lewe naby gekom:  siekes
is genees, blindes het gesien, en mense se lewe is ingrypend verander.  Jesus verduidelik met wonderwerke,
gelykenisse en preke dat die koninkryk van die hemel reeds aangebreek het en
wat die aard en vereistes daarvan is.  In
Matteus word dit ook duidelik dat die koninkryk mense is, gelowiges wat die
Koningskap van Jesus Christus aanvaar. Hy het gekom om ons na sy koninkryk te
roep. Hy roep ons op tot ’n radikale keuse vir die koninkryk. Persone wat
hierdie keuse maak, betree nie die koninkryk nie, maar is die koninkryk.

 Die vyf
kort gelykenisse wil vir ons leer dat die koninkryk van God op ’n manier iets
is wat klein begin en baie groot word en ’n baie groot invloed het.  Verder wil die gelykenisse ook leer dat die
koninkryk kosbaar is en dat die besef van die waarde daarvan mense totaal
opeis.  Ons wil dus vanoggend op die
volgende drie aspekte van die koninkryk fokus: 
Die koninkryk van die hemel het ’n bepaalde aantrekkingskrag; die
koninkryk van die hemel het ’n veranderde effek; en die koninkryk van die hemel
is kosbaar/waardevol.

 

Continue reading

Matt 13:1-9, 18-23 – Son 13 Jul 08

Teks agtergrond

Matteus 13:1-9,
18-23

 

Hierdie teks is baie
bekend – dalk té bekend, met die gevolg dat ons dit nie meer nuut hoor nie. Markus
is die oudste evangelie.  Matteus en
Lukas gebruik Markus tot ‘n groot mate as bron. 
Gevolglik sal dit die moeite loon om te kyk hoe Matteus verskil van
Markus, want die verskille is nie om dowe neute daar nie; Matteus wou
waarskynlik iets spesifiek daarmee sê.

 

Ons moet twee
kontekste in ag neem wanneer ons die teks lees: die plek waar Matteus in teks
plaas en die eerste lesers, die gehoor wat Matteus in gedagte gehad het toe hy geskryf
het.  Die Evangelie is vir ‘n Joodse
gehoor geskryf en fokus dus sterk op Jesus as Messias.  Verder was die lesers Christene in die eerste
eeu, na Jesus sterwe en opstanding.  Waar
hulle gedink het dat die evangelie goed ontvang sal word,  het dit maar te dikwels op onvrugbare grond
geval.  Die eerste eeu se gelowiges het
reeds hul persoonlike deel van verwerping ervaar.  Hul aanvanklike entoesiasme het begin vervaag.  Vir baie het die geloof te veel begin raak,
sodanig dat sommige afvallig geword het.

 

Tweedens, waar
die gelykenis van die saaier geplaas is in die konteks van die boek Matteus.  In hoofstukke 11 & 12 kom die konflik
tussen Jesus en die Jode vir die eerste keer na vore.  Mense wat met Koninkryk gekonfronteer word,  erken of aanvaar dit nie. Die vraag begin nou
ontstaan: Hoe kan mense Jesus hoor, die wonders sien,  en steeds nie glo nie?

 

In verse 10-17
vra die dissipels vir Jesus hoekom in gelykenisse praat.  Interessant, nie wat die gelykenis beteken
nie, maar hoekom Jesus gelykenisse gebruik.

 

Die meeste
geleerdes glo dat verse 18 – 23 waarskynlik nie ‘n interpretasie is wat deur
Jesus gegee is nie, maar later deur die eerste-eeuse kerk.  Veral die allegoriese styl daarvan is tipies
van kerk van daardie tyd.  Dis ook uiters
ongewoon vir mense wat gelykenisse vertel, om dit ook uit te lê.

 

Inleiding

Mense het allerhande
dinge te sê oor wat die oudste beroep in wêreld is.  Maar ek dink die oudste beroep in wêreld, is ‘n
boer – eintlik tuinier.  En God is die
oorspronklike boer, die een wat lewe op hierdie blougroen planeet van ons
geskep het.  Die Een wat uit ‘n klein,
kwansuis lewelose saadjie, lewe laat spruit.

 

God het ‘n tuin
geskape vir Adam en Eva en hulle as tuiniere aangestel. Maar hulle het nie na
die tuin omgesien nie. Gevolglik het daar dorings en onkruid gekom en kan die
mens net met harde werk van die plante eet.

 

Dan kom die
tweede Adam. Hy’s ook ‘n tuinier – ‘n saaier wat sy saad oor die landskap
strooi.   Jesus begin boer op die hardste kleigrond, in
die droogste woestyn, om ‘n nuwe Tuin van Eden te skep, ‘n landskap van
verlossing vir die hele skepping.

 

Konteks

As ons die eerste
deel van Matteus 13 lees,  is dit duidelik
dat die teks nie in die eerste plek oor die saad gaan nie, maar oor die saaier. 

 

Matteus 13 is tussen
2 groepe aktiwiteite van Jesus:  enersyds
gesprekke met teenstanders (Matt 11-12), enersyds wonders en gesprekke met
Fariseërs (Matt 14-17).  In die verloop
van hierdie paar hoofstukke, begin die weerstand teen Jesus toeneem.  Die Fariseërs tree vir die eerste keer in
direkte debat met Jesus (12:1-8).   Julle
begin planne beraam om Jesus dood te maak (12:14).  Ons lees dat Jesaja se belofte vervul is, wat
insluit (12:21):

“En op Hom sal
die nasies [die nie-Jode] hul hoop vestig.” 
Die Fariseërs glo Jesus werk saam met Beëlsebul, Jesus reageer deur te
beweer dat hulle nie goeie vrugte dra nie, omdat hulle slegte bome is.  Hulle is ‘n slegte en afvallige volk wat vir
‘n teken vra.

 

En nou moet ‘n
mens begin wonder: Hoekom glo die mense nie? Wat is hier aan die gang? Is daar
enige manier om hierdie goed te verklaar? 

 

Die antwoord
is:  Ja. 
Die antwoord begin met woorde: “‘n Saaier het eendag gaan saai…”

 

Gelykenisse

Hier lees ons
Jesus se eerste gelykenis.  Ons kan dadelik
regop sit en vra:  Hoekom het Jesus ‘n gelykenis
gebruik?  ‘n Gelykenis is letterlik
raaisel.  Nie ‘n metafoor nie, maar ‘n  raaisel wat ons moet oplos. 

 

Ek lees die week
van ‘n storieboek deur ene Ellis Peters, oor ‘n 12e eeuse speurder genaamd
Broer Cadfael.    In die boek ontstaan daar ‘n hewige geskil
oor die beendere van Heilige Winifred. Twee Benediktynse huise, by Shrewsbury
en Ramsey, sê dat hulle hierdie gesogte beendere het.  Daar word dan uiteindelik besluit om die geskil
op te los met die volgende metode:  elkeen
wat aanspraak maak daarop hulle die ware relik het, stap na die Bybel met hul oë
op die grond, blaai ‘n paar bladsye en wys na ‘n teks. Die verse sal dan ‘n leidraad
gee hoe die geskil besleg moet word.

 

Maar die Bybel
werk nie so nie. Hoewel die Bybel antwoorde gee oor wie ons is en aan wie ons
behoort, gee die Bybel oor die algemeen meer vrae as antwoorde. Veral wanneer
dit by gelykenisse kom.  Jesus se
gelykenisse weier om die antwoord-speletjie te speel.  Hulle veroorsaak eerder vrae by dié wat dit
lees.  Iemand het gesê: die gelykenisse
veroorsaak genoegsame twyfel oor wat dit presies beteken, om die brein aan die
gang te skop.

 

So Jesus se
gelykenisse was nie blote metafore nie, nie stories met ‘n morele lessie nie, maar
ontstellende stories wat die luisteraar se veilige manier van die wêreld sien,
omkrap en onderstebo draai.  Jesus se gelykenisse daag die aannames
waarmee ons gewoonlik leef, uit, bring die ongesiende raamwerk wat ons gewoonlik
gebruik  om die werklikheid te
interpreteer, na vore.

 

Die onmiddellike
vraag ons dan moet vra, as Jesus hier in ‘n gelykenis praat, is watter aannames
in sy luisteraars se manier van dink en lewe Jesus met hierdie gelykenis wou
uitdaag?  Hoe draai dit ons sien van die
werklikheid onderstebo?

 

Oorvloed

In die eerste
plek gee dit vir ons ‘n aangrypende kyk op die saaier.  Hierdie saaier kom
uiters slordig en verkwistend voor.  En
tog, ten spyte van die saad wat verlore gaan, kry die saaier ‘n dertig-,
sestig- en honderdvoudige oes. 

 

Wat goeie nuus
sou wees vir Jesus se oorwegend werkersklas gehoor.  Die oes sal die grondeienaar bevredig, daar
sal saad vir die  volgende seisoen
voorsien word, alle belasting kan betaal word en daar sal genoeg vir die
werkers oor wees om sy familie te voed.  Goeie
nuus, beslis.  By hierdie saaier is daar
oorvloed.  Seën. Lewe. 

 

En as mens dan
vra watter van ons aannames dit omkeer, dan sou ek sê ons aannames rondom effektiwiteit.  Ons gebruik normaalweg taal van produksie en
effektiwiteit, meet ons besluite aan die effektiwiteit daarvan.  Wanneer ons moet besluit wat om te doen, wat die
Here se wil is, probeer ons vooruitkyk wat die beste resultate sal lewer, wat die
effektiefste sal wees.  En dan neem ons besluite
op grond van die effektiwiteit daarvan. 
(Ek praat nou spesifiek i.t.v. ons bediening, roeping, God se wil
gehoorsaam, uitreik na ander).

 

Maar in die
gelykenis is daar baie saad wat gemors word. 
Hoeveel boere sal vandag te werk gaan soos hierdie saaier? Dis eenvoudig
nie effektief nie! Te veel saad word vermors.

 

Hoe daag hierdie
gelykenis ons dan uit wanneer ons dink aan hoe ons getrou is in ons
betrokkenheid by die kerk, ons offergawes, ons evangelisasiewerk, ons
aanbidding?

 

Moet ons
sendelinge ondersteun wat nie x aantal bekeerlinge per y hoeveelheid rand kan
wys nie? Moet ons vir mense kos en ander hulpmiddels gee as hulle dit gaan
mors? Moet ons kinders laat belydenis aflê as ons weet hulle gaan nie gou weer
– indien ooit – in die kerk kom nie? Kan ons van God se genade “mors” op
sondaars?  Hoe stel ons ons begroting as
gemeente op; hoe besluit ons oor ons offergawes as rentekoerse en hoë
lewenskoste druk; hoe beplan ons eredienste; hoe reik ons uit na ons
gemeenskap; hoe dien jy jou gesin, die mense by jou werk?  Hoe hou jy aan om na iemand uit te reik, al
lyk dit asof jou pogings nie wortel skiet nie?

 

Hoe meet ons
effektiwiteit, as soveel saad gemors word en die oes tog uiteindelik só geseënd
is.

 

Mens kan nie
anders as om te dink aan nog ‘n gelykenis van Jesus nie: net hierna in Matteus
13, die gelykenis van die onkruid tussen die koring: “Nee, as julle die onkruid
nou bymekaarmaak, sal julle die koring saam uittrek.  Laat al twee saam groei Tot die oes.”

 

Hierdie saaier
saai die saad oral, in die vrugbare grond én rondom dit. Want die uiteindelike
oes is oorvloedig.

 

Vrugbare grond

Daar gebeur ‘n interessante
ding in die teks, wanneer die gelykenis verklaar word:  die saad is telkens die Woord en die mense wat
dit hoor die grond.  Die woord skiet nie
wortel nie, word weggeneem en dra nie vrug nie. 
Maar die laaste saad word die mense. Die woord ontkiem, dra vrug en
lewer ‘n oes: honderdvoudig, sestigvoudig, dertigvoudig.

 

So as die eerste
deel ons aandag fokus op die wese van die saaier, fokus die tweede deel ons aandag
op die saad.

 

Dis hier waar ons
kan kyk na die verskille tussen Matteus en die Markus-teks.  Matteus lê baie sterk klem op VERSTAAN.  Hy noem dit ses keer in hoofstuk 13, terwyl
dit net een keer in die Markus-weergawe voorkom.  So duidelik is die verstaan vir Matteus belangrik. 
Die woord moet nie net gehoor word nie, maar ook verstaan word.  (Vir Matteus gaan dit natuurlik spesifiek om
die Koninkryk – ek hoop Chris sal volgende week meer daaroor uitbrei.)

 

Iemand het gesê
as ons nie bereid elke dag minstens ‘n kwartier lank “akker” te wees nie, bereid
is om omgeploeg te word en te wag op wat God in die vore wil saai nie, het ons
eintlik reeds die spel verloor.  Die
Woord van God eis ons op.  Daarom is
oordenking van God se woord ‘n sentrale aspek van die gelowige se lewe.  Goeie grond is ‘n lewenshouding wat die Woord
ernstig opneem, daarmee besig is.  Ons
kan net vrugte dra, as ons lewens gewortel
is in die Woord
.

 

Die verskillende
plekke waar die saad val, is ook nie noodwendig verskillende mense nie, maar kan
verskillende akkers binne elkeen van ons wees. 
Sommige aspekte van die woord verstaan ons, terwyl ander sukkel om wortel
te skied. 

 

Vrugte dra

Dis wanneer ons
met die woord besig is, dit hoor en verstaan, wat ons vrugte dra.  Aan ons vrugte word ons geken.   Aan
ons vrugte sal ons weet dat die woord in vrugbare grond geval het.  En deur die vrugte wat ons lewens dra, saai ons self verder die woord, IS ons
die evangelie vir ander.

 

Op ’n lentedag
het
’n
“naweek tuinier” vir ’n vriend uit ’n ander
dorp pakkies saadjies gewys wat hy deur die pos ontvang het.  Die reënboog gekleurde pakkies het groot,
sappige, smaaklike groente van elke soort belowe. “Dit sal verseker my beste
tuin ooit wees!” het die naweek tuinier gespog!

 

Later
die somer het dieselfde vriend weer kom kuier. “Hoe gaan dit met jou tuin?” “Ek
is jammer om te sê, maar dit het nie goed gegaan nie!” antwoord hy. “Dis
’n jammerte”,
simpatiseer hy, “wat is die probleem? 
Swak grond?  Pes?  Droë weer?” Die tuinier het sy kop
geskud.  “Was die saadjies
’n probleem?”
vra die vriend verder.

 

“Ja,
ek dink die saad was die probleem” het die tuinier geantwoord.  “Jy sien, ek het nooit gekom by die punt waar
ek die saadjies kon plant nie!”

 

As ons die saad
vir onsself hou, sal ons nooit ‘n oes lewer nie.  Al val dit soms op die pad of tussen die
onkruid, ss ons dit nie deel nie, sal dit nie groei nie. 

 

Vir Matteus is
die gelowiges diegene wat goeie vrugte dra. Rick Warren skryf in sy
“Doelgerigte Kerk” dat die vrug van ‘n gelowige nóg ‘n gelowige is.   As ons
Jesus se groot opdrag in ag neem, dan is die vrug wat ons moet dra, nie net
liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid, getrouheid, nederigheid
en selfbeheersing nie.  Dan is die vrug
wat ons dra, nóg gelowiges, die uitbreiding van die oes deur die bekering van
nie-gelowiges. 

 

God verwag van
die kerk om te groei – nie net met die geboorte van babatjies nie. Hy verwag
van ons om vrug te dra, oes te lewer.  Kol
1: 6 sê dat die evangelie oor die hele wêreld vrug voortbring en verder
versprei. 

 

Hoekom Here ons
gemeente hier, nou, in Somerstrand geplaas? Waar moet ons oral saai?

Is ons net ‘n
hawe vir onsself, of is ons ‘n hawe wat mense innooi, wat saad oorvloedig saai,
oral waar ons kom, sodat ons vrugte kan dra, ‘n oes oplewer?

 

Hoekom het die
Here jou in jou gesin geplaas?  In jou
werk?

 

Die vraag is: Dra
ons vrugte? Of dalk eerder: Is ons besig om saad te saai?

 

Natuurlik is dit
God wat laat groei.

 

As ons die woord
hoor en verstaan, dan dra ons vrug. Ons elkeen se roeping is om uit te gaan  en saad te saai, oorvloedig.  En dan kan ons kyk hoe God laat groei. God is
verantwoordelik vir die oes. Dit is hy wat die saak laat lewe, laat wortel
skiet en laat vrug dra.  Ons taak is om
aan te hou plant, aan te hou saai. Ons taak is om steeds te bly glo in die
groen hoop van lewe, dat daar lewe is in elke saadjie wat ons saai, elke keer
wat ons die goeie nuus van Christus se liefde en genade uitleef. 

 

Een van mense wat,
as deel van die Biddend Luister span, weekliks vir die gemeente bid en God wil
soek, skryf n.a.v. hierdie teks:  “My
gebed is  dat God ons sensitief sal maak
van hoe betrokke Hy werklik in ons lewens is en hoe baie kanse ons per dag het
om ‘n groot oes op te lewer. Baie saadjies is dinge waaraan ons fisies niks kan
doen nie en vra bloot ‘n gebed om vrugte te dra. Mag ons op hierdie manier die
hele dag in kontak met God en van sy teenwoordigheid bewus bly.”

 

Dis hoekom die
Here ons gered het, hoekom die saad by ons geland het, hoekom ons aan die kerk
behoort, hoekom ons dankoffer gee, hoekom die Here ons hier geplaas het:  sodat ons kan vrugte dra, sodat die oes
dertigvoudig, sestigvoudig, honderdvoudig kan wees.

 

Antwoord met ons lewe – besluit op gepaste reaksie op
wat God vir ons gesê het: 

                         

Matt 13:1-9, 18-23 – Son 13 Jul 08

Teks agtergrond

Matteus 13:1-9, 18-23

Hierdie teks is baie bekend – dalk té bekend, met die gevolg dat ons dit nie meer nuut hoor nie. Markus is die oudste evangelie.  Matteus en Lukas gebruik Markus tot ‘n groot mate as bron.
Gevolglik sal dit die moeite loon om te kyk hoe Matteus verskil van
Markus, want die verskille is nie om dowe neute daar nie; Matteus wou
waarskynlik iets spesifiek daarmee sê.

Continue reading

Rom 7:15-25 – Son 6 Jul 08

Inleidend 

Die gedeelte is seker een van die mees betwiste gedeeltes in die Romeine brief.  Die meeste uitleggers lees die gedeelte as ’n blik op Paulus se innerlike stryd teen die sonde.  Ben Witherington (in sy Paul’s Narrative Thought World) lees dit egter op ’n ander manier.Volgens hom tref Paulus aan die begin van hoofstuk 7 ’n kontras tussen die lewe voor Christus en die lewe in Christus, die lewe in die vlees teenoor die lewe in die Gees.  In vers 5 praat hy byvoorbeeld in die verlede tyd van Christene se vorige lewe: “Toe ons nog ‘n sondige lewensbestaan gevoer het …” en in vers 6 in die teenswoordige tyd: “Maar nou is ons vrygemaak …”  

In die verse wat ons nou gaan lees, sê Witherington, stel Paulus as illustrasie iemand in sy lewe voor Christus aan die woord, die menslike kondisie, en beskrywe die stryd wat daar in só ‘n persoon is, selfs in die goeie mense.  Die “ek” in die verse is dus soos iemand voor Christus sou leef, terwyl aan die einde van hoofstuk 7 en dan veral in hoofstuk 8 Paulus wys hoe ‘n Christen in Christus lewe, in die kragveld van die Gees. 

Romeine 8 is dus die “normale” lewe van die Christen in Christus en nie Romeine 7 nie.  Anders, sê Witherington word hoofstuk 7 te maklik ‘n verskoning vir die sonde en neem dit nie die vryspraak wat Christus gebring het ernstig genoeg nie.  Ons wat in Christus is, hoewel nie perfek of sondeloos nie, kan protesteer en breek met die sonde, omdat Christus ons vrygemaak het, en die Gees daarin vir ons bystaan.

Hoe ook al – jy kan dit ook op die tradisionele manier lees.


 

Woordverkondiging 

Daar is ’n klassieke storie wat hierdie gedeelte van Paulus volmaak vasvang.  Robert Louis Stephenson se The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde.

Dit gaan oor die gerespekteerde dr Jekyll wat ’n middel ontdek wat sy persoonlikheid verander en van hom ’n ander persoon maak. Deur sy uitvinding geskok en tog ook gefassineer, gee hy toe aan die versoeking om in die nag Mnr Hyde te word, wat allerlei misdade pleeg – selfs moord.

Gedurende die dag is hy die sagmoedige dr Jekyll en in die nag is hy ’n moordenaar en ’n gewelddadige skurk. 

So gaan dit ’n tyd lank aan, totdat hy een oggend wakker word en tot sy ontsteltenis bemerk dat hy mnr Hyde se hand behou het.  Eers was dit moeilik om Mnr Hyde se persoonlikheid aan te neem, maar gaandeweg was dit al moeiliker om weer terug te keer na die goedhartige dr Jekyll!

Hy het al meer besef dat hy besig was om beheer te verloor oor sy goeie self en dat die slegter self die oorhand begin kry.

Toe hy later verplig was om ’n keuse te maak, het hy besluit om eerder dr Jekyll te bly. Ongelukkig het die geneigdheid tot misdaad in hom so sterk geword dat dit by hom die oorhand gekry en hom uiteindelik vernietig het.

Toe iemand vir Stevenson vra waar hy die model vir sy hoofkarakter gekry het, het hy geantwoord: “I found it in my nature.”  Hy het eerstehands belewe wat Paulus bely: die goeie wat ek wil doen, doen ek nie, maar die slegte wat ek nie wil doen nie, dit doen ek.”( vs19)  Ek wil die goeie doen, maar al wat ek doen, is die slegte.

Soos Augustinus geskryf het:  “Wat ook al ons is, ons is nie wat ons behoort te wees nie!”

Of soos Mark Twain tong in die kies vertel: “Man was made at the end of the week, when God was tired.”

Ja maar hoe?

Hoe gemaak met die Mr/Mrs Hyde in ons lewe?

Soos ’n predikant vertel hoe hy ’n boek by ’n kennis geleen het. Terwyl hy dit gelees het, was sy belangstelling geprikkel deur die onderstreepte gedeeltes, met die letters JMH in die kantlyn geskryf. Hy het toe vir die kennis gevra wat dit beteken.  Die onderstreepte gedeeltes was dit waarmee hy saamgestem het en JMH het gestaan vir “Ja, maar hoe?”

Deur Christus ons Here

Vers 25 gee die oplossing:  Aan God die dank! Hy doen dit deur Jesus Christus ons Here.

Ons het nou al twee Sondae hierop gefokus.

Die spil waarom die boodskap van hoofstuk 6 draai, is die vryspraak van Christus.  Hy het ons vrygespreek van die mag van sonde waarvan die uiteinde, die beloning, die dood is.  Hy het ons van die mag van die sonde verlos.  Die sonde se mag oor ons is gebreek, ons is deel van ‘n nuwe gemeenskap, die gemeenskap van Christus.  Ons is gedoop in sy dood, sodat ons ook kan lewe, soos Hy, vir altyd, vir God. Vir beide die liberale Grieke en Romeine, wat sonder die wet gelewe het, en vir die konserwatiewe Jode, wat met die wet gelewe het, het daar uitkoms gekom, die vergifnis en genade van Christus.

Daarom sê Paulus moet ons rekening hou daarmee, ons moet ons gedagtes daarmee vul, ons is nou in die domein van God, waar ons vir Hom kan lewe en ons nie net die belofte van ‘n ewige lewe het nie, maar ook die bewussyn van sy nabyheid en sy sorg en sy krag.

Die eerste Ja-Maar-Hoe is dus om oor jouself te begin dink as vrygespreekte, iemand wat vry is van die sonde en wat lewend is vir God.  

Dit is waarom lofprysing en danksegging so uiters belangrik vir ‘n Christen is, want dít is die punt waar ons ons gedagtes volmaak met die wonderlike werklikheid van die vryspraak van Christus.Maar, het Paulus ons aangemoedig, ons moet in dié domein léwe.  Ons moet as’t ware as slawe van God lewe, anders bly ons slawe van die mag van die sonde, en dit nie net persoonlik nie, ook slawe van die mag van die sonde van die heersende kultuurmagte. 

En dit is die tweede Ja-Maar-Hoe, om te lewe in die kragveld van die Gees.

 


Leef in die kragveld van die Gees  

Paulus sê, reeds in hoofstuk 7:6, maar meer volledig in hoofstuk 8, dat die geheim van die lewe vir God, is deur te lewe in die kragveld van die Gees.

“Die werk van die Gees,” sê Coenie Burger, “is soos ’n kragveld. Dit is ’n dinamiese omgewing waarbinne jy bewus word van ’n ander krag as jou eie” (1999).

Een van die hindernisse vir ons om dit raak te sien, is natuurlik dat ons baie keer die Christelike lewe sien as ‘n eindpunt en nie genoeg as ‘n beginpunt nie.

Vryspraak is nie die doellyn of die wenstreep nie.  Dit is die wegspringplek.

Soos die storie wat ek van ’n gradeplegtigheid gehoor het, waar die studente hulle diplomas ontvang het van die kanselier.  Terwyl hy hulle hande geskud het, het hy met ‘n harde stem gesê:  “Veels geluk!” En dan met ’n sagter, maar ferm stem het hy vir elke gegradueerde gesê:  “Hou aan beweeg!”

Dis ook God se woorde aan ons  “Veels geluk, maar hou aan beweeg…” Die Christelike lewe is ‘n lewenstyl wat doelbewus ingeoefen moet word.

Kyk die lewe is soos gholf: hoe meer jy jou golfswaai oefen en oefen en oefen, hoe meer raak dit deel van jou “spier-geheue”, sodat jy later die golfswaai uitoefen sonder dat jy bewustelik daaroor dink.  Maar as jy ‘n slegte golfswaai het, dan raak jy beter met die slegte golfswaai, as jy ‘n goeie golfswaai het, dan raak jy al beter met die goeie golfswaai.

Ons moet ons dus inoefen om in die kragveld van die Gees te lewe – dit is die golfswaai wat ons moet inoefen!

Nog ‘n voorbeeld: in Jack London se klassieke storie, WHITE FANG, is White Fang half-hond, half-wolf. Nadat hy in die wildernis geleef het, word hy mak gemaak en leer hy om tussen mense te lewe!

White Fang was egter mal oor hoenders! Op keer het hy in ’n hoenderhok gevaar en 50 henne doodgemaak. Sy baas, Weeden Scott, het met hom geraas en hom toe weer in die hoenderhok ingeneem.

Hy het vir White Fang reg in die middel van die hoenderhok laat sit. Dit was ’n groot toets! Toe White Fang sy gunsteling kos sien, was sy natuurlike instink om te gaan vir ’n sappige hoendertjie! Maar hy was onmiddellik in sy spore gestop deur sy baas se stem!  Hulle het vir ’n tyd lank in die hoenderhok gebly. Elke keer as White Fang na ’n hoender wou hap, het sy baas se stem hom gekeer. So het hy geleer wat sy baas wou hê en so het hy geleer om hoenders te ignoreer.

Weeden Scott se pa het geredeneer dat jy nie ’n “hoender doodmaker” kan genees nie, maar Weeden het sy pa uitgedaag en so het hulle vir White Fang die hele middag in die hoenderhok toegesluit! Luister as Jack London self hierdie toneel beskryf:

“Locked in the chicken yard and there deserted by the master, White Fang lay down and went to sleep. Once he got up and walked over to the trough for a drink of water. The chickens he calmly ignored.  So far as he was concerned they did not exist. At four o’clock he executed a running jump, gained the roof of the chicken house, and leaped to the ground outside, whence he sauntered gravely to the house.” 

Toe voeg Jack London hierdie woorde by:  “He had learned the law.”

Watter wet was dit?

Die wet van gehoorsaamheid – hy het gemaak soos sy baas sê!  Weeden het hom geleer, en White Fang het hom laat leer, dit ingeoefen.

‘n Tweede hindernis is dat ons dink die werk van die Gees is altyd bonatuurlik.

Nou, dit is waar, sommige kere is die bewussyn van die Gees bonatuurlike ervarings, soos met die uitstorting van die Heilige Gees in Handelinge 2, of toe die Gees die eerste keer in Sesarea uitgestort is oor mense wat nie Jode was nie (Hand 10). Daar word gewoonlik hierna verwys as die besonderse gawes. Dit is uitsonderlike gebeure wat die Gees gee, sommige openbaar en ander privaat. Maar die Gees werk natuurlik nie net as daar ’n bonatuurlike ervaring of ekstase betrokke is nie. Die teenoorgestelde is eintlik waar wanneer ’n mens na die verhale in die Bybel kyk. Meestal is dit “gewone”, natuurlike ervarings wat mense tot die oortuiging laat kom van die werk en die bedoeling van die Gees.

Hoe werk dit dan?  Waarop moet ons fokus?

Om in die kragveld van die Gees te lewe, is om bewus te raak van hierdie “gewone” ervarings, Frederick Marais en Willem Nicol noem dit bewegings, in jou. In Staying in Touch maak ons baie van die Stop-Look-Listen metodiek gebruik.  Dit is om die afgelope 24 uur te oordink, die goeie goed, die slegte goed, en dan baie spesifiek te probeer agterkom, waar het ons God se spore in ons lewe agter gekom.

Jy fokus dus nie op goed wat jy doen nie, maar op wat die Gees doen.  En een van maniere om dit agter te kom, is om te oorweeg of daar ‘n:

 

  • beweging van eie belang na ander se belang, van selfgerigtheid na liefde vir ander was. Want, as ek agterkom dat ek in my keuses van die vorige dag geklou het aan iets waarvan ek self hou, as ek agterkom dat ek in my keuses die vorige dag eintlik op my eie wil bly, dat ek isolasie verkies, dan is dit alreeds die Gees wat dit doen. Ons gehegtheid aan onsself is immers uiters moeilik om raak te sien, soos een woestynvader gesê het, ons ekkigheid is vir onsself so sigbaar soos ’n mier op ’n swart klip teen middernag. En as jy dan op die fyn stemmetjie van jou gewete reageer wat sê: Jy stel jouself eerste, dan vorder jy. En as jy in volgende Stop-Look-Listen oefeninge agterkom, ek begin dit regkry om na ander se werklike belange beweeg, dat ek gemeenskap met ander begin bou, al voel dit pynlik om van eiebelang weg te beweeg, dan is dit ’n teken dat die Gees jou begin lei, dat jy in sy kragveld begin leef.

So is daar ander bewegings in onsself en in ons bewussyn waarop jy kan fokus:

  • Ingewikkeldheid na eenvoud – die oplossings wat ons onder die Gees se leiding kry, is dikwels eenvoudig.
  • Selfgesprek na Godsgesprek – ware Godsgesprek is wanneer ek agterkom dat ek regtig met die Here praat oor ‘n saak en regtig oop is vir sy leiding.

En so is daar ‘n hele paar ander bewegings waarop ons kan fokus om in die kragveld van die Gees te beweeg.

Slot

Ek sluit af – ons is vrygespreektes. 

Christus het daarvoor gesorg. 

Ons leef in die kragveld van die Gees. 

Ons het nodig om ons denke daarmee vol te maak, en te begin fokus op die Gees se bewegings in ons.