Eksodus 18-40: Nuwe Wette en Nuwe Verbond
Skriflesing
Video = oorsig vandag teks,
Eksodus 20, met kinders gelees
Preek
Prentjie op skerm:
Michaelangelo Moses
Teks Eks 34: Vel van sy gesig het geblink.
Hebreeuse qeren,
Weens verkeie tegniese aspekte, Misvertalings.
Selfstandige Naamwoord qaran = horings
(Hebreeus nie klinkers),
Latynse Vulgaat vertaal Moses horings.
Soms ook vertaal uitstuur strale.
Sommer net interessantheid.
Verlede week volk bevryding –
God hoor roepstem onderdrukte volk,
Lei uit Egipte,
Bevry slawerny,
Deur Rooisee.
Dan kom by berg Sinai.
Sinai om verskeie redes deurslaggewend –
Nie net Israel,
Ons almal.
Eerste helfte boek Eksodus,
Volk God ontmoet –
As’t ware her-ontmoeting.
Tweede helfte = verbond,
Waarin Here spesiale verhouding met Israel tot stand bring.
Goeie nuus ook vir ons:
Ontmoeting met God nie doel op sigself.
Lei tot verhouding –
Soos ouer kind.
So hier staan Israel,
Eintlik geen volk –
Nou net gered slawerny.
Wat hier by Sinai gebeur,
God vestig verhouding.
God praat!
God nie sedert paradys met groep mense gepraat!
Was maar stillerig.
Hier en daar met individue –
Dink Abraham, Noag –
Maar nie massas.
So wanneer God deur Moses vir volk sê
hulleself gereedmaak God ontmoet,
Gaan oor baie meer as groepie mense wildernis
God gaan luister –
Gaan oor verhouding wat tot stand kom.
Eintlik herstel word –
Van afstand ontstaan reeds in paradys,
Toe God Adam geroep het: Waar is jy?
Sê Moses volk herinner eksodus (19:4),
Sluit met hulle verbond (19:5) –
Woord verbind
Berit
Lett. “to cut a deal”,
ONO gewoonte
Besigheid,
Huweliks-ooreenkomste.
God nooi volk in verhouding met self in.
Sê dan baie interessante ding:
(Ek 19:5-6)
Wanneer volk in hierdie verbondsverhouding met God staal:
Sal julle uit al die volke my eiendom wees,
’n koninkryk wat My as priesters dien,
En ’n gewyde nasie.
Mooi gehoor?
God se volk sal sy priesters wees!
Een van daai goed kan verbyglip,
Sonder ons die deurslaggewende implikasies daarvan besef.
Priester bemiddel tussen mense en god.
Is tussenganger.
Priester wys vir mense hoe sy of haar god is.
As jy na priester se tempel of heiligdom gaan,
Sien wat hulle doen,
Wat hulle daaroor sê,
Rituele uitvoer –
Dan kry gevoel vir waarvoor hulle god omgee,
Vir WIE hulle god omgee.
So wanneer God verhouding volk vestig,
Sê hulle sy priesters gaan wees,
Nooi hulle om vir wêreld te wys
Wie hy is
En hoe hy is.
Dis waarheid res van Bybel hierna volg:
God het ’n liggaam nodig.
Hy soek vleis en bloed
En bene en vel
Sodat die wêreld kan weet
Wie hy is,
Wat vir hom belangrik is
En waarmee hy besig is.
God vestig hierdie verbondsverhouding –
Hierdie huweliksverhouding –
Omdat God ’n liggaam om aarde wil hê,
Liggaam wat wys wie hy is.
En wat hy DOEN,
Hierdie God wat die volk aan die voet van die berg Sinai leer ken,
Is om onderdruktes te bevry.
So God sê nie net dat hulle priesters is nie –
Sê is ’n gewyde nasie –
Heilige nasie.
Nog klein woordjie met reuse-implikasies.
Want wat is hierdie groepie mense aan voet van Sinai?
Was nou net nog slawe –
Geen volk nie,
Geen idee hóé volk te wees.
Al wat ken,
Is Egipte model.
Maar God sê,
As in verhouding met my,
Vir wêreld wys wie en hoe ek is,
Dan word nasie –
’n heilige nasie,
Nie gevorm deur
Gierigheid
En geweld
En magsmisbruik nie,
Maar deur
Deernis
En geregtigheid
En liefde vir jou naaste.
Dis asof God vir hulle sê:
Julle ken die Egipte-model,
Maar nou roep ek julle om die anti-Egipte te wees.
Dan sê God:
Ek is die Here jou God
Wat jou uit Egipte
Uit die plek van slawerny
Bevry het.
En hier is dit –
Hier is die sleutel tot die verhouding,
Tot hoe hierdie God is en wat vir hom saak maak,
Tot hoe ’n nasie gaan lyk wat hom verteenwoordig.
Dis nie sommer abstrakte God in lug sweef –
Is God wat pyn van mense sien
En fundamenteel gedefinieer word
Deur optrede namens onderdruktes.
En dis eers dan,
Wanneer God hierdie verhouding met hulle tot stand gebring het,
Wanneer hulle gevestig het as sy verteenwoordigers op aarde
Vir hulle herinner het wie hy is en wat vir hom saak maak,
Wat God wette gee.
En dis net dan wat wette sin maak,
Wat ook ons regtig gees van wette kan verstaan,
Werklik kan leef soos God bedoel –
Nasie kan wees
Vir wêreld wys wie God is,
Wat vir hom saak maak.
Hou nog in agterkop:
Hierdie mense was netnou nog slawe.
Slawerny is fundamenteel onmenslik.
Om besit te word,
As eiendom behandel te word,
Ontneem mense hul waardigheid,
Hul menslikheid.
Wat God begin met tien gebooie,
Is lang proses hulle leer om weer mense te wees.
Gebooie,
Wette daarna,
Is kritieke leidrade
Wat beteken om méns te wees –
Heel spesifiek,
Beeld van God méns te wees.
Begin eerste gebod:
Jy mag naas my geen ander gode hê nie.
Want hierdie volkie menslikheid –
Ons menslikheid –
Hou direk verband aan ons verhouding
Met dié God wat ons bevry het.
Wanneer dit begin vergeet –
Dat God hulle vrygemaak het –
Dan begin hulle storie vergeet.
As hulle storie vergeet,
Dan vergeet hoe dit was om slawe te wees,
Mag dalk in nuwe soort slawerny beland.
Tweede gebod:
Mag nie vir jou afbeelding maak van enige iets op aarde.
Hierdie wet ons in verlede dikwels verkeerd verstaan.
In ONO
Mense Gode konseptualiseer
Beelde,
Fisieke uitbeelding van wie dink god is.
Help hulle verstaan wie daardie god is,
Hoe daardie god is.
Maar God van Eksodus is anders.
Hierdie God nooi mense om sy priesters te wees,
Om vir wêreld te wys wie en hoe hy is
Deur hul lewens.
Hierdie God het nie beelde van hout en klip nodig nie.
Hierdie God het ’n liggaam nodig.
Sluit aan by derde gebod:
Mag naam van God nie misbruik nie.
Ook in verlede dikwels verkeerd verstaan –
Asof sommer net praat van vloek.
Woord hier vertaal “misbruik”,
Kan ook vertaal word “dra”, “opneem”.
God het hierdie slawe bevry,
Nooi hulle nou om verteenwoordigers te wees
Van hierdie God wat bevry.
Dit is deur HULLE
Dat die wêreld hierdie God sal ken.
God se reputasie
Gaan afhang van hoe hulle sy naam dra.
Gaan natuurlik oor wat mense sê.
Maar gaan oor baie meer as dit.
Gaan oor hoe hulle hulleself dra
As mense wat God se naam dra.
Gaan hulle soos hy maak?
Gaan hulle optree namens die armes en die onderdruktes?
Want dit is hoe God optree.
Dan praat God oor Sabbat.
Een dag,
Elke week,
Waarop nie gewerk word nie.
Onthou: slawe!
Sien,
In Egipte het hulle elke dag gewerk,
Sonder rus.
Hanteer soos objekte, nie mense.
Uitgebuit,
Misbruik.
Sabbat is daar
Hulle ter herinner
Is nie meer in Egipte,
Lewe nie meer volgens waardes van
Gierigheid
En geweld
En magsmisbruik.
Hulle waarde word nie meer bepaal deur hoeveel bakstene hulle kan maak.
Hulle waarde God hulle bevry het,
God in verbondsverhouding met hulle.
Tien gebooie
Is nuwe manier van menswees,
Van heilige volk wees,
In verhouding met die God wat die roepstem van onderdruktes hoor
En hulle bevry.
Alles in res van gebooie,
Wetboek,
Spreek van hierdie bevryding.
Na tien gebooie,
Klomp wette –
Ons selde lees,
Nie eers in storie genoem.
Maar selfs al leef ons nie al wette meer letterlik,
Bly God wat gegee het,
Selfde,
Sê wette vir ons iets van wie hy is,
Wat vir hom belangrik is –
En hoe ons kan leef op manier wat vir wêreld wys.
Bv. mag nie rente vra (22:26-27):
As iemand sy klere by jou verpand,
Moet jy dit voor sononder teruggee,
Want dit is al wat hy het om hom mee tote te maak.
Onder wat anders kan hy slaap?
As hy My hieroor aanroep,
Sal Ek na hom luister,
Want Ek is barmhartig.
Hoor wat God sê?
Moenie soos Egipte wees.
As jy mense begin onderdruk,
Gaan ek hulle roepstem hoor.
Opdrag:
(Exodus 22:21–22; 23:6)
Jy mag nie ’n vreemdeling verdruk
Of laat swaarkry nie,
Want jy was self ’n vreemdeling in Egipte.
Jy mag geen weduwee of weeskind veronreg nie.
Wanneer jy regspreek,
Mag jy ’n arme nie in ’n hofsaak verontreg nie…
Ens.
As jy tog so iemand veronreg,
En hy na my roep,
Sal ek na sy hulpgeroep luister
(22:23)
Volk is bevry.
Asof God sê:
Hierdie ding wat nou met julle gebeur het,
Wat ek vir julle gedoen het –
Laat dit nou ook met ander gebeur.
Die bevryding wat julle nou beleef –
Help ander om dieselfde te beleef,
Want so sal mense My leer ken.
Die genade wat jy
As die laagste van die laagste ontvang het,
Deel dit ook met ander.
Soos wat ek jou krete gehoor het –
Luister ook na die krete van ander.
God meet hulle geloof
Aan hoe hulle kwesbares –
Weduwees, wese, vreemdelinge, swakkes –
Behandel.
Net gou oor weduwees –
Miskien kulturele sleutel nodig?
Dink – eensaam.
Hier: niemand te sorg,
Heeltemal uitgelewer –
Nie kos, blyplek.
Letterlik armstes van armstes.
God sluit met hulle verhouding,
Sê: wys vir wêreld wie ek is,
Wat vir my saak maak.
Sê dan vir hulle HOE dit te doen:
Deur om te sien na die swakkes,
Op selfde manier God omsien na hulle.
Ons lees hierdie as Christene –
Mense Jesus as God dien.
Maar niks hiervan het verander nie!
God het ons bevry.
God het nog steeds ’n liggaam hier op aarde nodig –
Om die waarheid te sê
Ons – die kerk – dra die naam van Liggaam van Christus.
Verwag steeds ons
Op manier te leef
Wêreld wys wie hy is
Wat vir hom saak maak.
Wie hy is
Steeds God wat roepstem hoor,
Steeds God wat omgee
Vir onderdruktes,
Kwesbares.
Ons nog steeds priesters,
Heilige nasie,
Bevry van
Gierigheid
En geweld
En magsmisbruik,
’n nasie van
Deernis
En geregtigheid
En liefde vir jou naaste.
Gemeente leuse vir jaar:
Geseën om te seën.
Vanoggend:
Bevry om vry te maak!
Dink na:
Hoe God jou geseën?
Hoe wil God hê jy daardie seën beliggaam,
Sodat wêreld deur jou kan sien wie hy is
Wat hy doen
Wat vir hom belangrik is?
Nadenke