2 Sam 1:1, 17 – 27

Normal 0 21 false false false AF X-NONE X-NONE

Teks: 2 Samuel 1:1, 17 – 27

Deon Binneman

Hoe het die helde geval!

Dit is die Derde Sondag in Koninkrykstyd. In hierdie tydperk in die kerklike jaar fokus ons op Christus as ons Koning wat oor ons regeer. In hierdie teks waar dit handel oor die oorgang tussen die mislukte regering van Saul en dié van Dawid, gaan dit oor Dawid se rousmart as hy verneem dat Saul en sy goeie vriend, Jonathan, in ’n veldslag teen die Filistyne, dood is.

Ek sou graag wou hê dat ons vandag aan hierdie twee aspekte wat in die teks aan die woord kom, sal vashou, naamlik aan die een kant rousmart en die gepaarde handeling van rou wat daarmee gepaard gaan, en aan die ander kant oorgange in die lewe en die geloof dat ons Koning met die geskiedenis op pad is.

1           1.  Rousmart en die gepaarde handelinge van rou:

Ek werk die afgelope tien maande met ’n jongerige vrou wat haar man skielik in ’n tragies ongeluk by sy werk verloor het. Hulle was kinderloos en het mekaar al ontmoet toe hulle nog baie jonk was. Hy was haar alles. Wat besonders is in my saamstap op hierdie pad van rou wat sy nou loop, is dat sy op ’n besondere manier in kontak met haar emosies is en baie geartikuleer daaroor kan praat en skryf. Die afgelope tien maande het sy haar die ruimte gegun om ten spyte daarvan dat dit vir haar moeilik was en by geleentheid baie hartseer, alle foto’s en video’s van hulle twee saam, te gebruik om hulle lewe en hulle saamwees op DVD vas te lê. Hierby het sy met groot sorg musiek wat vir hulle mooi was of spesiale betekenis gehad het, bygevoeg. Sy het ook baie bladsye vol geskryf oor haar herinneringe en gedagtes en emosies oor die afgelope tien maande. Verlede week het ek en sy weer ’n gesprek gehad. Toe ek haar vra of sy nog skryf, toe sê sy: Ek weet nie meer wat om te skryf nie. Ek is leeg geskryf. Ek kry die gevoel dat sy die pad van rou geloop het, dat sy op die drumpel staan om op te staan en weer die lewe in die oë te kyk.

Die Jode het ’n gebruik/ritueel om Shiva te sit, letterlik om vir sewe dae na ’n begrafnis te sit. Dan kom mense na jou toe om by jou as treurende te sit, hulle praat net as jy praat en natuurlik word kos gebring. Ek dink haar sewe dae kom nou tot ’n einde. Sy het haar die tyd gegun om Shiva te sit.

Dawid het hom ook die tyd gegun om te rou. Hy het oor Saul gerou, Saul wat as koning misluk het en wat hy as koning moes vervang. Ook oor Saul se dood is hy eg hartseer. En dan rou hy ook oor sy boesemvriend, Jonathan. Hy skryf ’n klaaglied, en hy gee die opdrag dat die lied aan die inwoners van Juda geleer moet word. Hy het geweet dat hulle as groep, as volk, dit ook nodig het om te rou. Want hier is hulle in die proses van oorgang tussen die regering van Saul en dié van Dawid. Al was Saul ’n slegte koning, het hulle hulle koning verloor. Hulle het ’n nuwe koning. Wat sal die toekoms inhou?

Ek onthou die dag toe ons gehoor dat die Eerste Minister, HF Verwoerd, vermoor is, baie goed. Dit was op 6 September 1966. Ek was 12 jaar oud. Ek onthou die verslaenheid, die onsekerheid. Ek onthou die koerante en die foto’s van die begrafnis … Die Movietone nuusprent in die dorp se rolprentteater van die kanonwa met die kis op, die militêre orkes, die stadige mars …

Die mense het gerou. Hoe lank hulle Shiva gesit het, weet ek nie. Dieselfde groepsuiting van die emosionele impak van verlies het ook met die dood van prinses Diana plaasgevind.

Tydens ’n gesprek wat deel was van ʼn GriefShare-kursus, loop die gesprek na die verliese wat die deelnemers al ervaar het. Hulle noem voorbeelde van die verlies van ’n huwelik en die beplande toekoms saam tydens ’n egskeiding. Hulle praat van die verlies van ’n mens se werk en die identiteitsverlies, die finansiële verlies, die verlies van ’n beplande toekoms wat daarmee gepaard gegaan. (In my eie lewe beleef ek die afgelope dertien maande wat ’n moontlike vroeë aftrede en die gepaardgaande verliese aan my doen – die komplekse emosies van hartseer oor drome wat moontlik nie gerealiseer gaan word nie, woede oor ’n mens se eie magteloosheid teenoor dit wat jy as onregverdig beleef, vrees vir onbekende toekoms, ensovoorts). Dieselfde gebeur dikwels met die hoor van die diagnose van ’n ernstige siekte. Mense ervaar die potensiële verlies van ’n lewe en dit wat jy aanvaar het die lewe vir jou inhou, ook as ’n rouproses. Ek wonder ook of ons nie soms die veranderde rol van die N G Kerk en die gebruike in die N G Kerk wat verander as ’n verlies ervaar waaroor ons behoefte het om te rou nie. Maar mense noem ook die onnoembare: die verlies van die bekende wêreld in 1994 tydens die politieke oorgang. Dinge wat verkeerd was, het skielik reg geword en dinge wat reg was, skielik verkeerd. Dinge wat seker was, het skielik onseker geword. Die bekende dinge was skielik weg. Nuwe dinge moes gewoond geraak word.

Het ons Shiva gesit? En hoe lank? Ek het ’n vermoede ons het dit nie openlik gedoen nie. Wat help dit ’n mens sit alleen, op jou eie, Shiva? Dit is moontlik waar dat ons in Suid-Afrika sit met opgehoopte ervarings van verliese en ontnugtering. Waar is daar ruimtes in ons samelewing waar dit vir ons verwoord word of waar ons ons eie pyn kan verwoord. Meestal beskou ons hierdie emosies as private aangeleenthede wat ons maar op ons eie deurwerk of meestal ontken.

Na 1994 het ’n deel van die land se bevolking die geleentheid gehad om te rou met die Waarheids- en Versoeningskommissie. Ek het baie gereeld na die radio-uitsendings van hierdie sittings geluister. Ek onthou die rou emosies wat gereeld na vore gekom het, van mense wat vir die eerste keer geweet het wat gebeur het en daaroor kon huil …

Wat gebeur as ’n mens nie jou rousmart tot uiting laat kom in handelinge van rou nie? Wel, mense ontvlug in die soeke na allerlei vorme van genesing vir die pyn. Hierdie ander maniere is dikwels nie suksesvol nie en dikwels destruktief.

2   .     2.  Ons geloof dat ons Koning met die geskiedenis op pad is:

Dit is baie maklik om na die wêreld se politieke situasie te kyk en te sê: Hoe meer dinge verander hoe meer bly dit dieselfde. Ek moet bely ek is nogal geneig om so sinies te wees. Maar kan dit waar wees? Wat is die implikasie van so ’n uitspraak vir ons geloof in God? Indien ons met ’n Christelike oog na die gebeure om ons kyk, is die spreekwoord nie so waar nie. Want daar breek tog ’n nuwe era aan met Dawid as koning. En ’n nuwe era kom nie sonder hartseer en opoffering nie – Dawid moet afskeid neem van koning Saul en sy boesemvriend, Jonathan. Indien ons mekaar wil help om deur die pyn te werk sal ons ook in die publieke ruimtes soos eredienste moet praat oor die emosies van verlies. Dawid het die belang hiervan verstaan – self gerou, maar ook sy volk gelei om hulle ervarings van rou beter te verstaan en deur te werk.

Ons glo vas dat daar ook ’n radikaal nuwe era wat aangebreek het met die geboorte van die ander Een uit die geslag van Dawid: Christus die Here. En ons glo dat Hy ons Koning is. Ons glo dat Hy in beheer is, dat Hy regeer. Ons glo dat Hy weer kom, dat Hy alles nuut sal maak. Ons het ’n toekoms!

Kom ek lees vir u Psalm 130. Word stil, luister …

’n Pelgrimslied. Uit die dieptes roep ek na U, Here, ^2 luister tog na my, Here, hoor tog my hulpgeroep. ^3 As U ons sondes in aanmerking sou neem, Here, wie sou dan nog bestaan? ^4 Maar by U ís daar vergifnis: daarom word U steeds gedien.

^5 Ek stel my vertroue in die Here, ek vertrou op Hom, ek wag op die vervulling van sy woord. ^6 Ek wag op die Here meer as wat die wagte op die môre wag, wagte op die môre. ^7 Wag op die Here, Israel, want by die Here is daar troue liefde, by Hom is die verlossing seker. ^8 Hy alleen sal Israel verlos van al sy sondes.

Amen